سیگنال فارکس   سایت بتکارت   Betcart   بتکارت   لایسنس رایگان نود 32   یوزر پسورد نود 32   سئو سایت   سفارش رپورتاژ آگهی   خرید دستگاه لیزر مو   لایسنس نود32   آپدیت نود 32   بک لینک   
 تفريحي سرگرمي تفريحي سرگرمي .

تفريحي سرگرمي

يەكێتيي، وەك خاوەن پرۆژەي دەوڵەت

يەكێتيي، وەك خاوەن پرۆژەي دەوڵەت عارف قورباني
رۆژانە لێرەو لەوێ‌ بە مەبەست و بە بێ‌ ئاگايي تۆمەتێكي زۆر دەخرێتە پاڵ (يەكێتيي نيشتماني كوردستان) كە گوايا لە پرسە نيشتمانيەكان پاشەكشێي كردووە، لەوەش زياتر تۆمەتبار دەكرێت كە دژي پرۆسەي ريفرانۆدمە بۆ سەربەخۆيي كوردستان. 

ئەمە لە كاتێكدا ئەگەر كەسێك توێژينەوەيەكي زانستي بێ‌ لايەنانە ئەنجام بدات دەربارەي ستراتيجي نەتەوەيي و ئامانجي سياسيي بزوتنەوەي رزگاريخوازي كورد لە باشووري كوردستان، بەرنامە و ستراتيژيي هەريەك لە هێزە سياسييەكان بەراورد بكات، دەگاتە ئەو ئەنجامەي كە يەكێتيي نيشتماني كوردستان خاوەن پرۆژەي دەوڵەت بووە، پێش هەر كەس و لايەنێكي تر.

لاني كەم لە دواي كەمتر لە دە ساڵي تەمەنييەوە لە ناوەڕاستي هەشتاكانەوە دروشمي سەرەكي (مافي چارەي خۆنوسين) بووە، ئەوكات بەشي زۆري هێزەكاني تري سەر گۆڕەپاني سياسي دروشمي ئۆتۆنۆميان بەرزكردبووەوە. لە دواي راپەڕين و يەكەم پرۆسەي هەڵبژاردن لە كوردستان، لە چوارچێوەي ئەو ستراتيژەدا، وەك بژاردەيەكي واقيعي بۆ قۆناغي دواي راپەڕين، (ي،ن،ك) لە كۆنگرەي گشتي، دروشمي (فيدراڵي) پەسەند كرد و كرديە ئامانجي سەرەكي و بەو دروشمەوە چووە هەڵبژاردنەوە، لەكاتێكدا هێزە ركابەرەكەي كە (پ،د،ك) بوو، ئەوكاتيش هەر داواي ئۆتۆنۆمي دەكرد.

لە هەريەك لە كۆنگرەكاني دووەم و سێهەمي يەكێتيي، پرسي دەوڵەتي سەربەخۆ تاوتوێ‌ كراوە وەك ئامانج و مافێكي نەتەوەيي گەلي كورد، بڕيار دراوە يەكێتيي پابەندێتي خۆي بە مافي چارەي خۆنوسين بپارێزێت وەك مافێكي رەواي خەڵكي كوردستان كە لە دەرفەت و هەلومەرجي گونجاودا كار بۆ بەديهێناني بكات. ساڵانەش لە يادي دامەزراندني و بۆنە نەتەوەيي و نيشتمانيەكاني تر، تەئكيدي لەسەر رەوايەتي بڕياردان لە مافي چارەنوسي گەلي كوردستان كردۆتەوە و چەندين جار پرسي دەوڵەتي سەربەخۆي وروژاندووە.

بەدەر لە دروشم و گوتاري ميديايي، بە كردەوەش بە درێژايي ئەو مێژووانە يەكێتيي قورباني زۆري لەو پێناوەدا داوە. لە پرسە نەتەوەيي و نيشتمانيەكاندا ئەگەر لە پێشي هێزە سياسيەكاني تريشەوە نەبووبێت، بواري ئەوەي نەداوە كەس پێشي بكەوێت. لە ئاست دۆزي كەركووك، لە ئاست مامەڵەو هەڵوێستي بەرانبەر بە خەباتي رزگاريخوازانەي پارچەكاني تري كوردستان، لە چەسپاندني فيدراڵي لە عيراق. يەكێتيي نيشتماني كوردستان درێغي نەكردووە. تەنانەت لە دوا بەلاغي سەركردايەتي هاوبەشي نێوان يەكێتيي و گۆڕان، تەئكيد لەسەر پێويستي رەخساندني زەمينەي ئەنجامداني ريفراندۆم بۆ سەربەخۆيي كوردستان كراوەتەوە.

ئەگەر تەماشاي (پارتي ديموكراتي كوردستان)يش بكەين كە ئێستا وەك خاوەني پرۆژەي دەوڵەتي سەربەخۆي كوردستان وێنا دەكرێت، بە درێژايي مێژوويي دروستبووني لە ساڵي 1946 تا كۆنگرەي سيانزە لە ساڵي 2011، دروشمي سەرەكي ئۆتۆنۆمي بووە. لە كۆنگرەي سيانزەوە ئەويش مافي چارەي خۆنوسيني كردە ئامانجي خۆي. واتا لەگەڵ ئەو هێزە ركابەرەي كە مێژوويەكيان لە ململانێ هەيە ماوەي پێنج ساڵە، هەڵگري يەك ئامانجي نەتەوەيين. 

بەڵام لەبەر ئەوەي هەر لە سەرەتاوە ئەم دوو هێزە ياخود ئەم دوو ئاراستەيە لەناو بزووتنەوەي رزگاريخوازي كورد لە باشوور لەسەر بنەماي (كار و كاردانەوە) درێژەيان بە ژياني سياسي خۆيان داوە، بۆيە لە دواي ئەوەي بۆ يەكەمجار پێكەوە دەبنە هەڵگري يەك ستراتيژ و ئامانجي نەتەوەيي، كە دەبوو پێويستي قۆناغەكە بيانكات بە هاوتەريب بۆ گەيشتن بەو ئامانجە، كەچي بە ئەندازەي دوو ستراتيژي دژ بەيەك، لێك دوور دەكەونەوە.

پرسيارەكە لێرەيە بۆچي يەكێتيي كە لە بنەڕەتەوە خاوەن پرۆژەي دەوڵەتي سەربەخۆ بووە بۆ كوردستان، لاني كەم زياتر لە 30 ساڵە دروشمي مافي چارەنوسي هەڵگرتووە، وە پارتي كە تەنها 5 ساڵە ئەو داوايەي هەيە، لە زهني خەڵكي كوردستاندا پارتي وەك خاوەن پرۆژەكە دەركەوتووە. دەبێت يەكێتيي نيشتماني كوردستان بە ووردي بە دواي وەڵامي ئەو پرسيارەدا بگەڕێت. چي و كێ‌ وايكردووە پرۆژەي دەوڵەت ببێتە موڵكي ماڵباتي بارزاني؟

لە رووي واقيعيەوە يەكێتيي و پارتيي پێكەوە دەتوانن ئەم ئامانجە بەدي بێنن، پێكيشەوە ئێستا ئەوە ستراتيژ و ئامانجي خەباتيانە، بەڵام بۆ لێدان لە پرۆژەي سەربەخۆيي كوردستان، ئەجندايەكي مەترسيدار كار لەسەر لێكترازاني پێويستي ئەو هاوخەباتيە دەكات، وە ئەوە بە پلان و بەرنامەيە كە كۆمەڵێك ميديا و ميدياكار دەيانەوێ‌ يەكێتيي لەو بەها نيشتمانيە دابماڵن و هەر سەركردەو كادرێكي يەكێتيش تەئكيد لەسەر ئەوە بكاتەوە كە يەكێتيەكەي خەبات بۆ بەديهێناني مافي چارەنوسي گەلەكەي دەكات، تەخوين دەكرێت. بە دياريكراوي لە سلێماني كەشێكي سياسيي و سايكۆلۆجي ئەو تۆيان دروستكردووە كە هيچ يەكێتيەك جورئەت نەكات بە دەنگێكي دلێرەوە بڵێت ميللەتەكەم شايستەي سەربەخۆييە، يەكسەر تۆمەتي ئەوەي دەخە پاڵ كە ئەوە بووە بە پارتي.

سيحري پيلانەكەش لەسەر يەكێتيي ئەم خاڵەيە، دەيانەوێ‌ رۆحي يەكێتيي لە پرسە نەتەوەيي و نيشتمانيەكان خاڵي بكەنەوەو لە رووي ستراتيژييەوە پارتي بكەن بەخاوەن پرسە نەتەوەييەكان. وەك چۆن ئێستا ئاڵاي كوردستان و پرسي سەربەخۆييان كردووە بە موڵكي پارتي.

لە كاتێكدا ساڵي 2002 حكومەتي هەرێمي كوردستان ئيدارەي سلێماني بڕياريدا ئاڵاي كوردستان لەسەر بينايەي دامەزراوە حكومەيەكان هەڵبكرێت، پارتي لەدژي ئەوە بوون و ئاڵاي عيراقيان بەرزكردبووەوە. بەڵام ئەگەر ئێستا كوڕە شەهيدێكي كادري يەكێتيي وێنەي پرۆفايلي فەيسبوكەكەي بكات بە ئاڵاي كوردستان، مێگەلێك پەلاماري دەدەن و تۆمەتي دەخەنەپاڵ كە بووە بە پارتي. ئەو خەڵكانە ئەگەر خۆشيان وەك نەيار و دوژمن بە پارتي نيشان ئەدەن، بەڵام روونە چي خزمەتێك بە پارتي دەكەن بەوەي كردوويانە بەخاوەن پرسە نەتەوەيي و نيشتمانيەكان. 

لە بنەڕەتدا ئەمە پرۆژەيەكە دژ بە سەربەخۆيي كوردستان و دەيانەوي لەو رێگەيەوە و بە فشار و تەخوينكردن، بە داماڵيني بەها نەتەوەييەكان لە رۆحي يەكێتيي و يەكێتيەكان، رێ‌ لە سەربەخۆيي بگرن. چونكە دەزانن بەبێ‌ يەكێتيي ئەو ئامانجە بەدي نايات. ئەركي يەكێتيي و يەكێتيەكانيشە رێگە لەو شەپۆلي تەخوينكردنەي بگرێت كە دەيانەوێ‌ مێژووەكەي و ئايندەي لەكەدار بكەن. وە پێويستە خۆي بكاتەوە بەخاوەن پرۆژەكەي خۆي كە پرۆژەي دەوڵەتي كوردستانە.

برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:
+ نوشته شده: ۳ ارديبهشت ۱۳۹۹ساعت: ۰۱:۱۰:۴۲ توسط: مينيس وبلاگي در زمينه علمي آموزشي و مطالب سرگرمي از قبيل بيوگرافي داستان و حكايت و مطالب خواندني جالب ميباشد. موضوع:

ايران كجاست ايراني كيست ؟

ناصر بليدەي

تصوير متعارف از ايران و ايراني تصويري نهايتا سياسي است، كه در زمان رضاشاه توسط دولت ايران با همكاران روشنفكران و فرهنگياني كه معتقد به يك جامعه يكدست بر مبناي زبان، تاريخ، سرزمين، مذهب و نژاد مشترك بودند و هستند ايجاد شده است.

 اين تفكر در بين مردم فارسي زبان توده اي شده است. و همچنان تقويت ميشود. طبق اين تصوير ايراني كسي است كه فارس و شيعه باشد و اگر شيعه نيست حتما بايد فارس باشد. اين تفكر ايده اي فاشيستي است كه اجراي آن نظامي استبدادي را طلب مي كند.


رژيمهاي حاكم بر ايران ،چه رژيم پهلوي و يا جمهوري اسلامي ايران با همكاري روشنفكران شوونيست در سوء استفاده از احساسات ملي مردم فارس، جنبشهاي ملي ملتهاي تحت ستم كه دائما خواهان حقوق ملي و حق حاكميت خويش در ايران بوده اند را سركوب كرده اند.


رژيم هاي حاكم براي پيشبرد نيات برتري طلبانه خود از رشد فرهنگي، سياسي، اقتصادي و ملي ملتهاي غيرفارس جلوگيري كرده و براي ايجاد جامعه اي يكدست بر اساس هويت ملي ملت فارس همانا بربنياد زبان فارسي و مذهب شيعه و نژاد آريايي عمل نموده اند. اكنون اجراي اين ايده شوونيستي و نژادپرستانه در ايران شكست خورده و توانائي و خواست ملتهاي تحت ستم براي دستيابي به حق حاكميت خويش در ايران فزوني يافته و در حال رشد و گسترش است.


با رشد مبارزات ملي ملتهاي تحت ستم ، رژيم حاكم بر ايران و روشنفكران شوونيست علنا مجبور به قبول اين واقيعت شده اند كه در ايران فرهنگهاي مختلف وجود دارد. اما آنها بخاطر عظمت و قدرت طلبي ، از پذيرش كثيرالمله بودن ايران امتناع مي ورزند و ملتهاي تحت ستم را با تعريفي تحقيرآميز اقوام ايراني و يا گروهاي فرهنگي مي نامند تا از قبول حق حاكميت و حقوق ملي برابر آنها با ملت فارس و حق تعيين سرنوشت مردم ايران سر باز زنند. بر طبق اين تفكر تنها ملت، ملت ايران يعني فارسها هستند، بقيه اقوام هستند با فرهنگهاي رشد نيافته و ابتدايي كه در حاشيه زيست مي كنند. فرهنگ و زبان برتر فارسي به مرور زمان و با رشد جامعه بر آنها تسلط يافته و در نهايت به محو فرهنگ و زبان آنان به انجامد و در فرهنگ و زبان ملت واحد ايران (فارس) ادغام شوند.


سياست شوونيستي اي كه مبتني بر انحصارگري زبان، فرهنگ فارسي و مذهب شيعه مي باشد، سبب شده كه مردم غيرفارس و غير شيعه به شهروندان درجه دوم و سوم تبديل شده و از لحاظ سياسي، اقتصادي و فرهنگي به حاشيه رانده شوند. تداوم اين امر باعث شده كه ملتهاي تحت ستم ايران براي ابراز هويت ملي خويش به مقاومت در مقابل سلطه طلبي حكومت مركزي برآيند و مبارزه اي متحد براي تحقق دموكراسي و حق حاكميت خويش آغاز كنند.


آنها در صدد ارائه آلترناتيوي مدرن و شاملگرا كه بتواند هويت و خواستهاي تمامي ملتهاي ايران را در بر بگيرد هستند. محرز است كه ايران كشوري كثيرالمله است كه در آن بشكل ساختگي فارسها صاحب امتياز و اكثريت قلمداد شده اند. پيشبرد اين سياست سبب شده كه خصومت ملي عليه ملتهاي تحت ستم و تعصبات مذهبي عليه اقليتهاي ديني و مذهبي در نظام خودكامه جا بيفتد. براي رفع اين تبعيضات ساختار سياسي بايد بشكلي سازماندهي شود كه ملتهاي غيرفارس بشكل برابر در قدرت و حاكميت سياسي شريك شوند.
در نتيجه دو تفكر سياسي دو تعريف متفاوت از فرد ايراني و در نتيجه ساختار و نظام سياسي در ايران ارائه ميدهند. يكي ملي گرايي ارتجاعي و شوونيستي است كه مشخه اصلي ان عظمت طلبي ملي است. ملت را بر اساس نژاد، زبان، مذهب، تاريخ و روان مشترك مي شمارد اگر هركدام از آنها در جامعه همه گير نباشد با پيشبرد سياستهاي خودكامه در جهت دستيابي به آنها عمل ميكند. به وجود ملل ديگر اهميتي قائل نيست و در عمل آنها را نفي مي كند.
تعريف مترقي از واژه ملي گرايي توسط ليبرال دمكراتها و از طرف نيروهاي مترقي ملتهاي تحت ستم ارائه ،تدوين و تبليغ ميشود كه براي تحقق آن در ايران مبارزه ميكنند. اين ملي گرايي پيشرو و كثرت گرا و اهل مدارا است. هدف آن دستيابي به يك جامعه مدني و برسميت شناختن حقوق برابر براي تمامي ملتها است.


تجربه جهاني نشان داده است كه كشورهاي كثيرالمله كه حكومتهاي آنها عمدتا بر پايه اصول ليبرال-دموكراتيك و فدرال ملي استوار بوده اند، توانسته اند به خوبي معضلات اجتماعي، فرهنگي و ملي خويش را حل كنند. با توجه به اين كه ملي گرائي مترقي به اراده آزاد انسان و اجتماع آزاد تكيه دارد به احساسات وطن دوستانه نيز توجه دارد و از اتحاد آزادانه ملتها در يك سيستم فدرال دمكراتيك حمايت و دفاع ميكند.


اكثر نيروها و جريانهاي مترقي وابسته به ملتهاي تحت ستم خواهان اتحاد ملتها و شركت برابر در قدرت سياسي و تامين حق حاكميت ملي و حق تعيين سرنوشت مردم بشكلي كه حقوق فرهنگي، ملي-اجتماعي و اقتصادي آنها تامين بشود هستند. اين حُسن نيت و خواست مترقيانه زماني در چهارچوب ايران تحقق مي يابد كه به آن از طرف نيروهاي مترقي ملت حاكم جواب مثبت و مناسب بر اساس حقوق برابر ملي داده شود. مفهوم يك سياست ملي-اجتماعي مترقي اين است كه: جريانهاي مترقي فارس مشخصا حق تعيين سرنوشت و حاكميت ملي تمامي ملتهاي ايران را بر اساس برابر قبل از دستيابي به قدرت سياسي بعنوان يك اصل اساسي در پلاتفرم مبارزاتي خويش بپذيرند تا در ايجاد تفاهم و همزيستي مسالمت آميز بين ملتهاي ساكن ايران بعد از سرنگوني استبداد كمك كنند.



برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:
+ نوشته شده: ۳ ارديبهشت ۱۳۹۹ساعت: ۰۱:۱۰:۴۱ توسط: مينيس وبلاگي در زمينه علمي آموزشي و مطالب سرگرمي از قبيل بيوگرافي داستان و حكايت و مطالب خواندني جالب ميباشد. موضوع:

قەڵخاني،گۆران ,يارسان (كاكەيي) و كورتە مێژوێك

قەڵخاني

قەڵخاني ئەشرەتێكي گەورەێە لە پارێزگاي كرماشان و بە زاراوەي گوراني قسە دەكەن كە هەموويان سەر بە ئايني يارين و لە وڵاتي كوردستان ژيان بە سەر ئەبەن و  دابەش بوون بە سەر چەند تيرەێكدا.

.

ناوچەكاني هەورامان و داڵاهۆ پەيرەواني ئايني ياري بە گشتي قەڵخاني دێنە ئەژماردن و ئەتوانين بڵين كە زۆربەي رێبەراني يارسانيش لە لە تايفەي قەڵخانين و بۆێە لە زوربەي شوێنەكان بە كوردە يارسانەكان دەڵێن قەڵخاني.

گوران! لێكوڵەران و خاون برواكان لە  پێوەندي وشەي گوران راي جياوازيان هەێە برێك پێان واێە كە  قەڵخاني و يارسانەكان كە بەشيك بوون لە نەتەوەي كورد و لە پێدەشت و چياكان ژياون هەر بۆێە بە گوران پێناسە كراون بەڵام سەرەراي ئەم بۆچونە گۆران پيناسەيكيتري هەێە كە زۆربەي سەرچاوە باوەر پێكراوەكان ئەڵێن گوران لە راستيدا بە واتاي (گەوەر) يا (گەواران) دێت كە بە ئەو كوردانە دەگوترێت كە لە ژێر دەسڵاتي ئيسلام دا ژياون و باوەريان بە حوكمي ئيسلام نەهێناوە و بۆ دەرباز بوونيش لە دەستي ئيسلامەكان بە نهێني ژياون و راز و نيازەكانيشيان هەر بە نهني بووە بۆێە وشەێكيان هەێە بە ناوي (سري مەگوو) واتە نهنيك قەت بابێ بدركێ .

برێك لە كوردە يارسانەكان بە تايبەت كاكەيەكاني باشوري كوردستان ئێستاش باوەريان واێە و هەمان( سڕي مەگوو) پەيرەو دەكەن و پێان خوش نيە كەساني غيري يارسان يان هەر يارسانيك سمێلي نەبێت  بۆي نيە لە مەراسمي ئايني كوردە يارسانەكان بەشدار بێت.

گۆران زمانەكان بەشيكي گرنگ و رەسەن و مێژوي خاكي كوردانن و لێكوڵەران و پسپوران باوەريان واێە وشەي!(گۆران) بە واتاي ئاگرپەرەستي دێت،لە وڵاتي كوردان بە گورانەكان كەڵاو سپيشيان گوتوە .

گرنگترين شوێني ژياني گورانەكان (قەڵخاني) وەختي خوي بريتين بووە لە درنە و درنە شار لە لاي ئاوي زمكان كە زۆربەيان قەڵخانيەكان گەورەترين ئەشرەتي گۆران زمان و تايفەي باوەجاني بە زاراوەي جافي لە ناوچەكاني دەيشتي هور و دەيشتي ور ناوچەكاني ازگڵە هەتاكوو لێرەواري چياي داڵاهو لە لاێەن ئەشرەتي باوەجانيەوە دەستي بە سەردا گراوە و ئەشرەتي قەڵخاني ناچار كراون پەنا ببنە چياي داڵاهو و بەرگري لە مانەوەيان بكەن.

گۆرانەكان لە سەرەتا لە ناوچەكاني كرماشان،كەركوك،سلێماني و موسڵ ژياون و بە فەلاهەت و ئاژەڵداري ژياني روژانەي خويان تێپەراندوە و زۆربەيان گەرميان و كويەستانيان كردوە بەڵام بە هوي شەر و كێشەي ئايني لە بەيني گورانەكان وەك يارساني و جافەكان وەك ئيسلام زۆربەي گورانەكان ناچار بە كوچ  بوون و ئێستاش داستاني بێ بنەما لە ناو كوردە جافەكان سەبارەت بە گورانەكان و قەڵخاني هەێە سەبارەت بە چونيەتي ژياني ياريەكان و درۆ دەلەسە خستنە پاڵي ئاينەكەيان كە هەمووي دورە لە راستيەوە.

رێزدار باقي محەمەد لە كتێبي مێژوي موسيقي كوردي دەنوسێ كە گۆرانەكان نزيك هەزار ساڵە وەك باوەرداري يارسان ناسراون و لە نێوان ئەو هەزار ساڵەش راز و نيازيان لە جەم خانە جێبەجێ كردوە و پيروزترين ئالەتي موسيقيش كە بە كاري دێنن ئالەتي تەنبورە و ئايەتە پيروزەكاني ئايني يارسانيش بە زماني گۆراني دەنوسرێت كە بەشيكي دەست نەخوراوي زماني كورديە(ماچوو) .

موسيقي شعر و كەڵامەكاني يارسانەكان هەمووي بە زاراوەي گۆرانيە و هەموو راز و نيازێكي يارسانەكان بە زماني كورديە و ياريەكان باوەريان واێە كە خوداي گەورە چۆن بە كورد خەڵكي كردون و زمان و خاكێكيان بۆ دياري كراوە ئەبێ وەك هەموو مروڤەكان يكسان مامەڵەيان لە گەڵ بكرێت و هەموو پيروزيەكانيان بە زماني دايكيان بێت بۆێە ئەوانيش سلتان سەحاك لە هەوراماني سەرسەوز خاكي باب و باپيرانيان وەك قبلەي خويان هەڵبژاردوە.

بە باوەري من ئەم بۆ چوونە زۆر راستە كە دڵێت كوردەكان ئەورۆ بە هەر جۆرە ئاواز و بەزمێك لە گەڵ موسيقي جێبەجێ دەكرێت و لێ دەدرێت ئەڵێن گۆراني و گورانەكانيش لە روانگەي مێژويەوە زۆر لە مێژە لە گەڵ موزيك و گوراني تێكەڵن و ئاڵەتي موزيكيش لايان پيروزە بۆێە ئەتواني بۆچونێكي راست بێت كە كوردەكان وشەي گوراني بەكار دێنن بۆ ئاواز و گوراني.

يارسان                                                      

وشەي يارسان لە دو وشە پێك هاتوە يار+سان و سان لە نێو ميديايەكان (ساتراب) بە واتاي دەسڵاتدار و حاكم هاتوە ئوروپيەكانيش باوەريان واێە كە ساتراب هەمان فەرمانرەوايي مادە و يارسان وشەێكە كە بۆ باوەرداراني و پەيرەواني سولتان سەحاك بە كار دەبرێ و بە واتاي باوەردار(موريد) سان دێتە ئەژماردن و هوي ناوناني سولتان سەحاكيش هەر بە ئەو بۆنەوەێە . سولتان كاتێك لە شوێني لە دايك بووني شارەزور روي كردە پردێوە لە هەورامان جەمخانەێكي دورست كرد و باوەردارێكي زۆري لە دەوري خوي خڕ كردەوە و لە نەتيجەدا بووە ساتراب و فەرمانرەواي هەورامان و واتە بووتە سان و ياراني سانيش بە يارسان ناوبانگيان دەر كردوە.

يارسانەكان بە ئەم ناوانەش بانگ دەكرێن ئەهل حەق،كاكەيي،آيين ياري،هاواري و قەڵخاني زۆر جار زۆر كەس كە شارەزايي باشيان لە يارسانەكان نيە بە علي اڵلهي واتە پەيرەواني علي پێناسەيان دەكەن بەڵام ئەوە بۆچونێكي هەڵەێە و دورە لە راستيەوە.

كاكەيي! ناوي بەشێكيتر لە گۆرانەكانە كە باوەريان بە ئاييني يارسانە و زۆر بە باوەر و نەگۆرن (كاكەيي) لە بەيني كوردەكان و بە تايبەت يارسانەكان وشەي كاكە بە براي گەورەتر لە خويان دەڵێن كاكە، بۆێە هەر كەسێك باوەر بە ئايني ياري دێنێت پێ دەڵێن كاكە ئەوە نيشانەي ئەوەێە كە پێوەندي دوستي و ئايني لە نێو يارسانەكان زۆر قورس و قايمە و پيروزە.

هەر بۆێە كەسێك باوەر بە ئايني ياري دێنێ بە براي گەورە يارسانەكان دێتە ئەژماردن و دەبێ رێزي تايبەتي لي بگيردرێ.

ئايني يارسان وەك هەموو ئاينەكانيتر ئايني خوي وەك حەق و حەقيقەت دەبينێ بۆێە زۆر جار بە ئەهلي حەق پێناسە دەكرێن باوەرداراني و ياراني سان سەهاك يارسان يار و هاورێ سولتان دێنە ئەژماردن بۆێە وشەي ياري ناوێكيتري يارسانەكانە.

هاوار  

                                                           

هاواري ! زۆربەري رێبەراني گەورەي يارسان و باوەرداراني ياري لە ناوچەي هاوارەوە هاتوون و هەر لە هاواريش ژياون بۆێە برێك يارسانەكان بە هاواري بانگ دەكەن.

هاوار گوندێكي خوش و رازاوەێە و ئاوي زوري هەێە و بۆ مانەوەي ياريەكان زۆر جێگاێكي لە بار بووە بۆ شەر كردن دژي نەيارەكانيان.

جێ وە بير هێنانەوەێە كە گۆرانەكان كە هەڵگري بير و باوەريكي كوردين و زۆربەي باوەرداراني ئەو ئاينەش كوردن پێشتر ژمارەيان زۆر زياتر بووە لە ئێستا وەك دەبينين ژمارەێكي زۆر خەڵك هەن لە پارێزگاي موسڵ و پارێزگاي ئيلام كە گۆرانن و لە پێشدا سەر بە ئايني يارسان بوون بەڵام بە هوي فسار و دەسڵاتي ئايني ئيسلام گۆرانەكاني موسڵ ئايني خويان لە يارسانەوە گوريوە بە ئيسلام و شاخەي سوني.

گۆرانەكاني ئيلاميش بە هوي زور و زەختي ئيسلامەكان لە ژێر ئايدولێژياي شيعە مەزهەب ناچار كراون ئايني خويان لە يارسانەوە بگورن و ببن بە ئيسلامي شيعە بەڵام نازناويان وەك گۆران ماوەتەوە و ئيستاش خەڵكێكي زۆريان هەر لە ئەو پارێزگاێە دەژين كە بە گۆران بانگ دەكرێن.

ئەو گۆرانانەي لە سەر ئايني يارسان ماونەتەوە و ئيستاش زۆر سفت و قايم و خۆراگرن لە ناوچەكاني كەركوك هەڵەبجە، خانەقين، مەنەلي و كرماشان ژيان بە سەر ئەبەن و هيوادارين كە لە ئێستا بە دواوە هيچ هێزێك نەتوانێ بە زۆر ناسنامە و بير و باوەري يارسانمان لێ بستێنێتەوە و گەلي كورديش پشتيواني لە ئەو كەلتور و فەرهەنگە بكات كە هي خويەتي و پشت بە ئايني بێگانە نەبەستێ بۆ لە نێو بردني ئايني كوردان. .،

.عەلي فەزڵي كەواڵي



برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:
+ نوشته شده: ۳ ارديبهشت ۱۳۹۹ساعت: ۰۱:۱۰:۴۰ توسط: مينيس وبلاگي در زمينه علمي آموزشي و مطالب سرگرمي از قبيل بيوگرافي داستان و حكايت و مطالب خواندني جالب ميباشد. موضوع:

ئێرە رۆژهەڵاتي كوردستانە!

تاها رەحيمي

لە هەر شوێنێك بينيت زۆربەي تاكەكاني كۆڵێكي گەورەتر لە قەڵافەتي خۆيان بە كۆڵەوەيە و، كوێرەڕێ و لاڕێكان بە ئاسپايي دەپێوێن، لە هەر كوێێەك بينيت هێزەكاني ئاسايش و پارێزەري خەڵك، ئەو هێزانەي بڕيارە قانوون بەڕێوە بەرن، خەريكن ئاسايشي خەڵك دەشێوێنن، هەرچي بێ قانووني‌يە دەيكەن، لە هەر شوێنێك نرخي نانێك بۆ ماڵ و منداڵ يەكسان بوو بە ژيان و گيان، ئەو شوێنەيە نان گەيشتۆتە سەر پشتي شێر و، بۆ چنگخستني نان دەبێ بەرەنگاري فيشەك ببێيەوە، ئەوە كوردستانە، رۆژهەڵاتي كوردستانە. رۆژهەڵاتي كوردستان ئەو خاكەيە كە خومەيني رێبەرە بێ ئيحساسەكەي! كۆماري ئيسلامي فتواي كوشتن و قەڵتوبڕي بۆ دانيشتوواني دەكرد، بەني سەدەر فەرماني بە سەربازەكاني دەكرد هەتا كوردستان سووراوي خوێن نەكەن، قەيتاني پۆتينيان نەكەنەوە، رەفسەنجاني دەيوت، با لە هەمەدان بۆ ئەو لاوەمان نەشبێ، مەگەر چ دەبێ و …
هەر شاخ و كێوێكتان بيني سووتاوە و دەسووتێ، هەر شيناورد و دارستانێكتان لەو هەرێمە بيني ژاكاوە، رووتاوە، كوردستانە. چونكي دار لێرە ئەماني گەڵا و بەرگرتني نيه‌. لێرە دەسەڵات خۆي بيابان دروست دەكا، دار نانێژێ، لێرە كانياو باشتر وايە قڕي بێ، لێرە شاخ و دۆڵ و دەرەي دەبێ وەك بەري دەست لووس بێ هەتا ئەوسەر و ئەمسەري نەديو نەبێ. لێرە بەپێي بەرنامە و پيلان ژيان دەخنكێندرێ، نەك بەرنامە و پلان بۆ ژيان و بووژانەوە هەبێ. كانگەكاني ئێرە لەپێناو شارە ناوەندييەكان هەڵكۆڵدراون، كاناڵە ئاوەكاني ئێرە بۆ شوێنەكاني ديكە راكێشراون و …
هەموو شتێك لێرە دەتگەيەنەوە مەرگ، رێگە و بانەكانيش رێگەيەكن بەرەو مەرگ. چونكي هەر جادە و بانێكتان بيني هەڵكۆڵ هەلكۆڵ و پڕ تاسەيە، ناڕێك و قوڵكە قوڵكەيە، كەواتە رۆژهەڵاتە، ئێران نييە. لەڕاستيدا زۆربەي رێگەكان بۆ راگواستني هێز و بەكرێگيراوە، بۆ زوو گەياندني مێگەلي سەربازانە، هەتا هيچ پشوويەك نەكا بەو سنوورە و …
هەر شارێكتان بيني نوقمي خەمساردي و خەمۆكي و بێ خزمەتگوزاري، هەر گوندێكتان بيني لايەكي چۆل و كاول، كوردستانە، چونكي خەڵكەكەي خەڵكێكي نامەحرەم و بێگانەن، بۆيە تا بكرێ لاواني گيرۆدەي دەيان ماددەي بەنگەمەني و سڕكەر بن، يان راكێشرێن بۆ شارە گەورەكاني ديكەي ئێران و كاري ئەوانيان پێ هەڵسووڕێ، باشترە. كێشە و ئارێشەكان ئێرە بنكەيانە، باري سياسي، كۆمەڵايەتي، ئابووري، فەرهەنگي، مرۆيي و … هەرچي پێوەنديي بەژيانەوە هەيە، دەبێ سەرێكي بە نەخۆشييەكەوە گرێ بدرێ، چونكي ئەگەر وانەبێ دەسەڵات دواكەوتوە. دەسەڵات نابێ لە دواخستن و كاولكردن راوەستێ، پێشكەوتني ئێرە كاول‌بووني دەسەڵاتە.

رۆژ نيە لە بازرگانەوە هەتا دێهلۆڕان لەسەر ئەو سنوورە زۆرەملييەي كە نەتەوەيەكيان پێ لێك جياكردۆتەوە، وەجاخي ماڵێك كوێر نەكەنەوە، بەڕاستي لێرە سەدەي چەندەمە، سەردەمي شير و كەوانە، يان سەردەمي مرۆڤە سەرەتاييەكان، يان سەردەمي كۆچي هۆزەكان، رێگەكان تولە مارێكن بە قەد شاخ و دۆڵ و هەڵدێرانەوە، هەڵدەگەڕێن، دادەكشێن، كوێ ئەستەم و رژدە، خۆي پێدادەكەن، كوێ هەڵدێر و شۆڕە رێي تێدەكەن، بەم حاڵەشەوە، گرووپێك كەسي چەك بەدەست، بە چەكي گەرم و مودێرن هەميشە لێرەو لەوێ لە بۆسە دان، بە رەنگ و روو و زمان و خوووخدەشيان را ديارە نامۆ بە ئاو و هەواي ئەو كەوشەنە، هەر بۆيە دەگەڵ دەركەوتني مرۆڤە كۆڵ لە كۆڵەكان زۆر جاران بۆ جەفەنگ و خۆشيي خۆشيان بێ دەيانكەنە سيلە و دەيانئەنگێون، هەر بۆشيان نەكرا، هەرچي زيندەوەري بە دەوريانەوەيە دەكوژن، وەك بڵێي ئەسپ و ئێستري ئەو خاكەش لايان دوژمنە. هەر بەوەش ناوەستن، رۆژانە ئاگري قيني ئەو داگيركەرانە شاخ و چيا و دار و لێڕەواري ئەو نيشتمانە هەڵدەلووشێ، سات و كات نيە بە چەندين هێكتار شينايي ئەو وڵاتە نەسووتێ، وەك بڵێي دەيانەوێ ئازاري ديلێك بدەن، هەر رۆژێ قەمچي بە شوێنێكي لەشي دادێنن، هەر ساتێ ئەندامێكي دەڕووشێنن.
بەڵێ ئێرە كوردستانە، شوێنێكي پڕ دەرد و كەم دەرمان، هەموو بازگە و جادە و باني، هەموو كەلێن و كەلەبەري ميليشاي داگيركەر خستوويەتە ژێر چاوەدێري، هەرێمێكي تەواو ئەمنيەتي و ميليتاريزەكراو، رۆژ نيە كەسانێك بە تۆمەت و تاواني هەڵبەستراو دە قوژبني گرتووخانە نەپەستێوترێن، رۆژ نيە لە ژوورە داخراوەكان پلاني نەزۆككردن و پەسيڤ كردني خاك و خەڵكي نەدرێ، رۆژ نيە، دايك و باوكان چاو لە دەركا، هەناسەي نەگەڕانەوە و تووش هاتني رۆڵەكانيان بە كارەسات، هەڵنەكێشن. هەر بۆيە نەك گرتووخانەكاني ئەو هەرێمە بەڵكو، بەنديخانەكاني سەرانسەري وڵاتيش پڕ لە لاوي ئەو نيشتمانەيە. پەتي سێدارەش ئاشناي ئەو خەڵكەيە، چونكي زۆرداران مەيدانەكاني شارانيان لێكردوون بە پێشانگەي بە دارەوە كردني مرۆڤەكان. رەهێڵەي فيشەك، شريخەي چەك نامۆ نيە بەو خاكە، هەتا هەيە، هەر شەڕگە بووە. تەنيا ئەو كاتانە قسەي خۆش بيستراوە، كە پاوانخوازان بۆ شەڕي دەسەڵاتخوازي خۆيان روويان لێرە كردوە و لە ژێر قسە بريقە و زريقەدارەكانيانەوە، دەيان پيلان و بەرنامەي نگريسيان بۆ كێشاون، تەنيا ئەو كاتانەي شوێنێكي باشيان بۆ درۆكانيان نەدەۆزيوەتەوە هاتوون و باسي مافيان كردوە، ئەو چەمكەي هيچ كات جگە لە دەستەواژەيەك هيچ واتايەكي بەدواي خۆيدا بۆ كوردستان نەهێناوە، ئەگەر كەسێكيش بووبێ باسي كردبێ، دەيان ساڵيان زينداني بۆ بڕيوەتەوە.
بەڕاستي كێشەي حكوومەتە يەك لە دواي يەكەكاني تاران دەگەڵ خەڵكي كورد چييە، نەگبەتي ئەو خەڵكەيە، خاكەكەي گرتوە يان نەگبەتي خاكەكەيە خەڵكەكەي گرتوە، يان نا، ئەو خاكەيە مرۆڤي سەرشۆڕ و خۆرێكخەر و ملكەچي لێ بار نايە. بەڵێ ئەو خاكە، مرۆڤێك بار دێنێ ئازايەتي بەقەد باڵاي شاخەكاني، هەر بۆيە تاكەكاني ئامادەن بۆ نانێك مل بە رێگەكەوە بنێن كە ريگەي چوون و هاتنەوەيان بەدەستە خۆيان نيە، رەنگە لە سەرەتاي بڕيني ئەو رێگەيە بكرێ بە سيلەي سەربازێك، كە لە بنەڕەتدا و لە قانووني وڵاتە بێ‌قانوونەكەيدا، ئەركي پاراستني ئەو خەڵكەيە، يان رەنگە لە رێي گەڕانەوە، بۆ هەتا هەتايە رێگەي ماڵێي لێ ببڕنەوە و چاوي بنەماڵەيەكي چاوەڕواني چاوەنواري دەرگا، بە فرمێسك كەن.
ئێرەيە رۆژهەڵاتي كوردستان ئەو خاكەي خەڵكەكەي دەنگيان بە گشتپرسيي ٥٨ي كۆماري ئيسلامي نەداوە، يان ئەوانە “مفسد في الارض” يان بۆ مەجليسي خێبرێگان هەڵبژاردوە، ئێرە مەكۆي ئەو كەسانەيە هێشتاش لە خەبات نەوێستاون و هەتا گەيشتن بە بنەماكاني ديموكراسي و بايەخە مرۆييەكان هەدا نادەن و …
ئێرە كوردستان بە كاتي وێراني و كاولي و …



برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:
+ نوشته شده: ۳ ارديبهشت ۱۳۹۹ساعت: ۰۱:۱۰:۳۹ توسط: مينيس وبلاگي در زمينه علمي آموزشي و مطالب سرگرمي از قبيل بيوگرافي داستان و حكايت و مطالب خواندني جالب ميباشد. موضوع:

داخراني كارخانەكان و رێژەي بێكاري، ئابووريي ئێراني شكست پێ هێناوە!

ئاگري باڵه‌كيچەمكي ئابووري لە حكوومەتي كۆماري ئيسلامي ئێران‌دا، چەمكێكە كە بە دەسەڵات و هێزي نيزامي‌يەوە بەستراوەتەوە، بۆيە كاتێك كە باس لە ئابووري و سەروەري ئابووري دەكرێ لە ئێران‌دا تەواو ماناكەي دەگۆرێ.
حكوومەتي حەسەن روحاني لە ٣ ساڵي رابردوود‌دا، ٢ بەرنامەي ئابووري لە راستاي چوونە دەري ئيران لە راوه‌ستاويي ئابووري جێ‌بەجێ كردوە، بەو شێوەيە كە بەرپرساني ئێران گوتوويانە كە ئەوساڵ نزيك بە ١٧ هەزار ميليارد تمەن بۆ نۆژەنكردنەوەي كارگە و كارخانە داخراو و نيوە‌داخراوەكان ئامادە كراوە.
ئەو بەرنامانەي كە حكوومەتي ئێران دواي گەمارۆ ئابووري‌يەكان جێ‌بەجێ كردوون هيچيان نەيانتوانيوە كە راوه‌ستاويي ئابووريي ئێران لابەرن و بازاري ئێران بەردەوام بەرەو لەنێوچوونە.
داخراني كارخانە و كارگەكان لە ساڵي رابردوو‌دا بەردەوام بوو، بە پێي ئامارەكاني وەزارەتي سەنعەت و مه‌عدەن. نزيك بە ٧ هەزار كارخانەي بچوك و گەورە داخراون. داخراني كارخانە وپرۆژە ئابووري‌يەكان لە ئێران‌دا وايكردووە كە رێژەي بێكاري لە ئێران‌دا زياد بكا. بە پێي ئامارەكان نێونجي بێكاري لە ئێران‌دا لەساڵي ١٣٩٤‌دا له‌‌ 11.5 لە سەده‌وه‌ بۆ 25 له‌سه‌د زيادي كردووه‌.
محەممەد باقري نۆبه‌خت، وتەبێژي حكوومەت لە چاوپێكەوتنێكي‌دا لەگەڵ ئاژانسي “تەسنيم” گوتي كە لە ساڵي ١٣٩٤‌دا ١٠ لە سەدي كارخانەكاني ئێران راوەستاون. لە درێژە‌دا گوتي كە لە ٦٧ هەزار ناوەندي ئابووريي گەورە و بچوك ، ٧ هەزاريان راوەستاون. هەڵبەتە دواي ئەو لێداونەي نۆبه‌خت ، وەزيري سەنعەت و مه‌عدەن گوتي كە تەنها ١٤ هەزار ناوەندي بچوكي ئابووري راوەستاون كە كاريگه‌ر‌ييان لە سەر بازار نابێ. هەرچەندە بەرپرساني حكوومەت دەلێن كە له‌ ساڵي رابردوو‌دا وەزعييەتي ئابووريي ئێران باش بووە بەڵام ئامارە رەسمي‌يەكاني بانكي ناوەنديي ئێران باس لەوە دەكەن كە كەساسي لە ئابووريي ئيران‌دا بەشێوەيەك بووە كە گەشەي ئابووري لە ئيران‌دا ٧/% بووە، كە به‌ بەراورد له‌گه‌ڵ وڵاتاني جيهان، ئێران لە پلەي ١٠٥‌دا جێ دەگرێ.
لە ئەنجامي داخران و سەرنەكەوتني كارخانە و پرۆژە ئابووري‌يەكان لە ئێران‌دا رێژەي بێكاري رۆژ لەگەڵ رۆژ دەچێتە سەرێ، بە پێي دوايين ئامارە رەسمي‌يەكان، نێونجي بێكاري لە ئيران‌دا ٢٠% ، بەلام بەپێي ئامارە نارەسمي‌يەكان نێونجي بێكاري لە ئێران‌دا زياتر لە ٢٥%ه‌ كە دەكاتە يەك لەسەر چواري خەڵكي ئێران. واتە لە هەر بنەماڵەيكي ٤ كەسي يەكيان بێكارە، ئەوە لە حالێك‌دايە كە كۆماري ئێسلامي لە بەرنامەكاني گەشەي خۆيدا لەماوەي 37 ساڵي رابردوو‌دا هەوڵي داوە كە رێژەي هه‌ژاري و بێكاري لە ئێران‌دا بشارێتەوە.
ئەو ئامارانەي سه‌ره‌وه‌ باس له‌ نێونجي بێكاري و رێژه‌ي داخراني كارگه‌كان له‌ ئێران‌دا ده‌كه‌ن؛ بەڵام ئەگەر ئاورێك لە رۆژهەڵاتي كوردستان بدەينەوە دەبينين رۆژهەڵاتي كوردستان لە خراپترين دۆخي ئابووري دايە، كۆماري ئيسلامي ئێران بە بيانووي جۆراوجۆر و به‌‌ئەمنييەتي كردني كوردستان، كەمتر هەوڵي داوە كە پرۆژەي ئابووريي گەورە لەوێ بينات بنێ. لە سەرانسەري رۆژهەلاتي كوردستان‌دا ناتوانرێ كارگەيەك يان كارخانەيەك بدۆزيه‌وه‌ كە ژمارەي كرێكارەكاني له‌ ٢٠٠ كەس زياتر بێ، ئەو بەشەش كە بە كارخانەي بچوك ناسراون كاريگه‌ي‌يه‌كي ئه‌وتۆيان لەسەر بازاري كار و ئابووريي رۆژهەڵاتي كوردستان نييه‌. لە دوايين ئاماري ئەمساڵ كە رێكخراوي پيشەسازي و كانگاكان بلاوي كردۆته‌وه‌، لە پارێزگاي كرماشان لە ٤ مانگي ئەمساڵ‌دا ٢٠٦ ناوەندي بچوكي پيشەسازي داخراون كە بۆتە هۆي ئەوەي كە ٣ هەزار بێكار بە ژمارەي بێكارەكاني پارێزگاي كرماشان زياد بكا.
بەپێي ئامارە رەسمي‌يەكاني حكوومەت نيوەي ناوەندە پيشەسازي‌يه‌كاني ئێران داخراون، نيوەكەي تريش بە توانايي كەمتر لە ٧٠ لەسه‌د درێژه‌ به‌ كاري خۆيان ده‌ده‌ن. هەرەوەها كەمتر لە ١٠ لەسەدي ئەو پرۆژانەي كە بەرنامەيان بۆ دانراوە، تەواو بن، لەمساڵ‌دا تەواو ده‌بن، كە ئه‌مه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ كه‌ميي سه‌رچاوه‌ي ماڵي و بايه‌خ نه‌داني حكوومەت بەو پرۆژە و ناوەندانە، كە بەشي زۆري ئەو گوێ‌نەدانەي حكوومەت وەبەر ناوچەكاني وەك كوردستان و بلووچستان دەكەوێ.
ىەڵام ئايا كێشەي داخراني ناوەندە سەنعەتي و كارخانەكان چيە؟ لە ساڵێك‌دا كە ئايەتوڵڵا خامنەيي بە ساڵي ئابووريي خۆڕاگري(اقتصاد مقاومتي) ناودێري كردووە، خەريكە بەشێكي زۆر لە ناوەندە ئابووري‌يەكاني ئێران دادەخرێن. ئەگەر لە هۆكاري سەرەكيي داخراني ناوەندە سەنعەتي و تەواو نەكردني پرۆژەكان بكۆڵينەوە دەبينين كه‌ به‌شێكي بۆ بەرێوەبەرەكان دەگەرێتەوە كە لە سەر بەرنامەيەكي دياري‌كراو و لە پێشدا رێكخراو، كارخانەكانيان بەرەو داخران دەبه‌ن. هێزي كرێكاري و ئۆپۆزيسيۆن بەو ئەندازەيە نييه‌ كە پێش به‌ داخراني كارخانە و ناوەندە پيشەسازي‌يەكان بگرێ. لە لايه‌كي ديكه‌ له‌ سه‌ره‌وه‌ بووني “نرخي سودي بانكي” و ئه‌وه‌ي‌كه‌ كاري به‌رهه‌مهێنان له‌ ئێران‌دا قازانجي له‌چاو كاره‌ غه‌يره‌ به‌رهه‌مهێنه‌ره‌كان‌دا كه‌متره‌، هۆكارێكي سه‌ره‌كيي داخراني يه‌كه‌ به‌رهه‌مهێنه‌ره‌كانه‌.
له‌ سه‌ره‌تاي هاتنه‌ سه‌ركاري‌ كۆماري ئيسلامي‌يه‌وه‌ هه‌ندێك خوێندنه‌وه‌ي سه‌قه‌ت بۆ ئابووري هاتنه‌ئارا. لە لايەكي ديكه‌ به‌ هۆكاري جۆراوجۆر ئێران تا هه‌نووكه‌ش ئه‌منييه‌تي پێويستي بۆ سه‌رمايه‌گوزاري(ي تايبه‌تي) نييه‌. هەرەوەها كۆماري ئيسلامي ئێران بەوە نەوەستا بەڵكوو زۆر جار له‌ پێشكه‌ش كردني ئاماري راست و دروست له‌ مه‌ڕ رێژه‌ي گه‌شه‌ي ئابووري و رێژه‌ي بێكاري خۆي بواردووه‌. حكوومەت بە پێشگرتن لە هێناني تەكنۆلۆژيي نوێ و سەرمايەگوزاريي ده‌ره‌كي، هەوڵي‌ دا كە دەسەڵاتي خۆي لە ئێران‌دا بچەسپێنێ ئەمه‌ش له‌ سێبه‌ري فرۆشتني نه‌وتي خاو‌دا و، داهاتێك كه‌ له‌م رێگه‌وه‌ به‌ ده‌ستي دێنێ. ئابووريي ئێران له‌ قۆناغ‌گه‌لێك‌دا كه‌ نرخي نه‌وت له‌ سه‌رێ بووه‌، تووشي نه‌خۆشيي “هوله‌نديي ئابووري” بووه‌ و به‌م چه‌شنه‌ هه‌م پشتي به‌رهه‌مهێناني نێوخۆيي چه‌ماوه‌ته‌وه‌ و هه‌م بازاري ئێران بۆته‌ شوێني ساغ كردنه‌وه‌ي كاڵاي ده‌ره‌كي.
لە كۆتايي‌دا ئەگەر چاو لە راپۆرتي ناوەندي لۆگاتۆم بكرێ دەبينن كە وەزعييه‌تي ئابووريي ئێران چەندە خراپ و بێ‌توانايە. هەرچەندە دەسەڵاتداراني ئێران دەيانگوت دواي لاچووني گەمارۆكان وەزعييەت باشتر دەبێ بەڵام تا ئێستا ناوه‌نده‌ ماڵي و بانكه‌ گه‌وره‌كاني دنيا له‌به‌ر نه‌بووني متمانه‌ي پێويست، له‌ دروست كردن(ه‌وه‌ي) پێوه‌ندي له‌گه‌ڵ بانكه‌كاني ئێران خۆده‌بوێرن.
به‌ پێي راپۆرتي ناوەندي لۆگاتۆم ئێران لە بواري ئابووري‌دا ساڵي ٢٠١٥، پلەي ١٠٥ي لەنێو ١٤٢ وڵاتي جيهان‌دا بووە، ئەوە لە حالێك‌دايە كە لە ساڵەكاني ٢٠١٣ و ٢٠١٢دا پلەي ٩١ و ٧٠ي هەبووە، بە وردبوونەوەيەك لەو داتايانە دەردەكەوێ كە كۆماري ئيسلامي ئێران ساڵ بە ساڵ لە بواري ئابووري‌دا بێ‌تواناتر بووە و لە كاتێك‌دا ئيران لە ساڵي ٢٠١٢دا پلەي ٧٠ي هەبووە، لە ساڵي ٢٠١٥دا، ٣٥ پلە دابەزيوە و بۆتە ١٠٥، كە ئەمە بۆ وڵاتێك كە تێي‌دا رێژەي بێكاري ٢٥% ە و حەشيمەتەكەي لە ٨٠ ميليۆن كەس نزيك دەبێتەوە گيروگرفتێكي گەورەيە و، كارەساتێكي ئابووري چاوەڕێي دەكا.



برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:
+ نوشته شده: ۳ ارديبهشت ۱۳۹۹ساعت: ۰۱:۱۰:۳۸ توسط: مينيس وبلاگي در زمينه علمي آموزشي و مطالب سرگرمي از قبيل بيوگرافي داستان و حكايت و مطالب خواندني جالب ميباشد. موضوع:

بۆ يادي 27 ساڵه‌ي تێرۆري د. قاسملوو

دو‌كتور قاسملوو ئه‌و مرۆڤه‌ ئازاديخوازه‌و تێكۆشه‌ره‌ي كورد له‌ ته‌مه‌ني لاوەتيه‌وه‌‌ ئاوێتەي سياسه‌ت ده‌بێ و يه‌كه‌م ويستگه‌ي ژياني سياسي له‌ نێو حيزبي توودە ده‌ست پێ‌ده‌كات. ئه‌و ئاوێته‌بوونه‌ي قاسملوو به‌ سياسه‌ت گەر به‌ هۆي بارودۆخي ئه‌و كاتي ئيران بێت (يا) به‌ هۆي پێكهاته‌ي بنه‌ماڵه‌كه‌يه‌وه‌( يا) خود به‌ هۆي خوێندن له‌ قوتابخانه‌ و هاوپيوه‌ندي له‌ گه‌ل هاوپۆله‌ ئازه‌ريه‌كاني بێت، سه‌رچاوه‌ي له‌ ده‌رك و شعوري ئه‌و ئينسانە گرتوو‌ە وەگه‌ڕكه‌وتني ژياني سياسيي ناوبراو تا كاتي شه‌هيدبووني ناوه‌ستێت.

كاك دوكتور باش ئاشنابووني به‌ سياسه‌ته‌كاني حيزبي دێموكراتي كوردستان و به‌ په‌يوه‌ندي‌كردن به‌ تێكوشه‌راني سياسي ئه‌و سه‌رده‌مي حيزب، ويستگه‌ي ژياني سياسي دێنێته‌وه‌ نێو بزاڤي ميللي دێموكراتيكي رۆژهه‌ڵاتي كوردستان به‌ رێبه‌رايه‌تي حيزبي دێموكراتي كوردستان و هه‌ر زۆر زوو به‌ هۆي هه‌ڵسووڕان و تێكۆشاني ده‌بێت به‌ ئه‌ندامي چالاك و هەڵسووڕو ديار له‌ نێو حيزب‌دا.

دوكتور قاسملوو ئينسانێكي بيرتيژ و ستراتيژزانێكي به‌هێز بوو بۆ ئه‌و سه‌رده‌مي كه‌ سه‌رو %90 خه‌ڵك نه‌خۆێنده‌وار بوون، خه‌ڵك به‌ گشتي وه‌رزێر بوو، سيستمي عه‌شيره‌يي هه‌بوو ئاغا و دەرەبه‌گ رۆڵي ئه‌ساسيان ده‌گێڕا، له‌م بارودۆخه‌ سه‌قه‌ته‌دا پرسياري زۆري له‌ مێشكي دا موتوربە ده‌بن كه‌ بێ وه‌ڵامن. بۆيه‌ ده‌ست به‌ خۆيندنەوەي سۆسيۆلۆژي، ئابووري، سياسي كۆمه‌ڵگاكه‌ي ده‌كات و له‌ كۆتايدا به‌و قه‌ناعه‌ته‌ ده‌گات كه‌ هۆكاري هه‌ر هه‌موو ئه‌م نه‌هامه‌تيانه‌ سيستمي به‌رێوبه‌ري وڵاته‌(پاشايەتي).

كاك دوكتور ئيسانێكي زمانزان، سياسه‌تڤان، ديپلۆماتكارێكي باشي سه‌رده‌مي خۆي بوو. به‌ تايبه‌ت له‌ نێو جوڵانه‌وه‌كاني سه‌رده‌مي خۆي به‌ سه‌ركرده‌يەكي خاوه‌ن بڕياري واقعبينانه‌ ده‌ناسرا. پاش گيران و ئاشكرا بووني تێكۆشه‌راني حدك له‌ سه‌رده‌مي پاشايەتي‌داو، هه‌ڵوه‌شا‌ني رێكخسته‌كاني حيزب و به‌ نهيني كاركردني ئه‌و ئه‌ندامانه‌ي مابوونه‌وه،‌ كاك دوكتور له‌سه‌ر بڕياري بنه‌ماڵه‌كه‌ي‌ ده‌نێردرێتە ده‌روه‌ي وڵات بۆ درێژه‌پێدان به‌ خۆێندن، به‌ڵام له‌وێيش له‌ تێكۆشان ناوه‌ستێت؛ كتێبي بيرمه‌نداني وه‌ك لاك، هابز، مۆنتسكيۆ و زۆري‌تر ده‌خوێنێته‌وه و ده‌رسيان لێ وه‌رده‌گرێت تاكو بتوانێ له‌و ئاراسته فكريه‌ي ئه‌وان پێشكه‌شيان كردوە ژيانێكي نۆي بۆ نه‌ته‌وه‌كه‌ي به‌رهه‌م بێنێت. پاش وەرگرتني دوكتۆراكه‌ي، ده‌ست ده‌كات به‌ وانه‌ وتنه‌وه‌‌ي له‌ زانكۆكاني ئورووپاو له‌و سه‌رده‌مەدا‌ كتێبه‌ به‌ناوبانگه‌كه‌ي”كوردستان و كورد” دەنووسێت. مانه‌وه‌و وانه‌گوتنه‌وه‌ي له‌ زانكۆكاني ئورووپاو خۆپێگه‌ياندني له‌ بواري هزري رۆشنبيري‌يه‌وه‌ پۆخته‌تري ده‌كات بۆ بوون به‌ قاره‌مانێكي وه‌ك نێلسۆن ماندێلا و مهاتما گاندي و چێگوارا له‌ پێناو نه‌ته‌وه‌كه‌ي دا.

تا ئه‌و كاته‌ي شۆڕشي گه‌لاني ئيران دژي رێژيمي حه‌مه‌ره‌زا شاه ده‌ست پێ ده‌كا و كاك دوكتور به‌ په‌له‌ خۆي ده‌گه‌يەنێته‌وه‌ ناو بازنه‌ نهێني‌يه‌كاني حيزبي دێموكرات تاكو تاكتيك و ستراتيژيكي باش و واقعبينانە بۆ  بزووتنەوەي خەڵكي كوردستان دابڕێژن و گه‌لي كورديش به‌ مافە رەواكاني بگات. بۆيه‌ هه‌ر زۆر زوو شۆعاري”دێموكراسي بۆ ئێران و خودموختاري بۆ كوردستان” ي هه‌ڵگرت. چوون كاك دوكتور باش ده‌يزاني تاكوو ئيران وڵاتێكي دێموكراتيك نه‌بێ، خود موختاري له‌ كوردستان پياده‌ ناكرێت، بۆيه‌ پاش رووخاني رێژيمي پادشايه‌تي له‌ كاتي دانووستاندن داوا ره‌واكاني گه‌لي كورديان بۆ ده‌خاته‌ روو،به‌ڵام بەڕێوەبەراني رێژيمي تازە بە دەسەڵات گەيشتوو تا ئه‌و كاته‌ي ئاشيان به‌ باشي نه‌ده‌گه‌ڕا، دژايه‌تيان له‌ دژي مافه‌راوه‌كاني گه‌لي كورد ده‌رنه‌بڕي و بۆ كات‌به‌فيڕۆدان و كات‌كڕين هه‌نگاوبه‌هه‌نگاو له‌ گه‌ڵ داخوازييه‌كاني كورد به‌ بێ ئه‌وه‌ي باوه‌ڕيان پێي هه‌بێ ده‌ڕۆشتنه‌ پێش.

كورد و حيزبي ديموكرات باوه‌ڕيان به‌ خه‌باتي ئاشتيخوازانه‌ له‌ نێو خۆي ئيران‌دا هه‌بووه‌ و تا ئێستايش هه‌ێه‌، بۆيه‌ له‌ يه‌كه‌م هه‌لبژاردني مه‌جليسي خوبره‌كان د. قاسملوو خۆي پاڵاوت، ده‌نگي پێويستي هێنا به‌ڵام كاتێك له‌ پيلانگێڕيه‌كه‌ي خومه‌يني و رێژيمه‌كه‌ي تێگه‌يشت و نه‌چوو، خوميني (پياوي ناخ ره‌ش و دڵ پر له‌ قينه‌كه‌ي دژي كورد) سه‌باره‌ت به‌ دوكتور قاسملوو ده‌لێت: “اي كاش مي‌آمد”. ئه‌م وته‌ قيزه‌ونه‌، سه‌رچاوه‌ي گرتوو‌ له‌ ناسيني باشي كاك دوكتور لاي خومه‌يني گه‌ياند، چوون باش ده‌يزاني قاسملوو بير و باوه‌ڕه‌كه‌ي له‌ گه‌ڵ جه‌هل و خورافات و‌ ديكتارويه‌تي خومه‌يني هه‌ڵناكات. به‌و هه‌ره‌شه‌يش گه‌لي كورد حيزبي دێموكرات و رێبه‌ري شه‌هيدمان وازي له‌ خه‌باتي ئاشتيخوازانه ‌نه‌هێنا و سه‌ر له‌ نۆي به‌شداري هه‌لبژاردنه‌كاني مه‌جليسي نوينه‌ران كردو له‌ كوردستان هه‌موو به‌ربژێره‌كاني بزاڤي نه‌ته‌وه‌يي كورد بۆ مجليس له‌ لايه‌ن خه‌ڵكه‌وه‌ ده‌نگي متمانه‌يان پێ درا. به‌ڵام حكومه‌تي كۆماري ئيسلامي له‌ جياتي پياده‌كردني بنه‌ماكاني دێموكراسي له‌ ئێراندا هه‌ر زوو بڕياري شه‌ڕي دژي كورد و به‌تايبه‌تي حيزبي دێموكرات و دوكتور قاسملوو دا. بۆيه‌ حيزبي دێموكرات و دوكتور قاسملوو مه‌جبوور به‌ شه‌ڕ له‌ گه‌ڵ حكومه‌ت بوون،  شه‌ڕێك كه‌ به‌ سه‌ر ميلله‌تي كوردسو حئيزبي دێموكرات دا سه‌پێندرا.

دوكتور قاسملوو پاش كۆنفڕانسي سێهه‌م و له‌ كۆنگره‌ي سێهه‌م دا كه‌ وه‌ك سكرتێري گشتيي حيزبي دێموكراتي كوردستان هه‌ڵبژێردرا، خه‌باتي دژ به‌ رێژيمي پاشايه‌تي و  دواي شۆرشي گه‌لاني ئێرانيش دژ به‌ ده‌سه‌ڵاتي سه‌ررۆي كۆماري ئيسلامي ئێران دريژه‌ پێدا. شه‌هيد دوكتور قاسملوو هاوكات له‌ گه‌ڵ‌ رێبه‌رايه‌تي كردني جووڵانه‌وه‌يه‌كي چه‌كداري ، ديپلۆماتكارێكي به‌توانا و لێزان بوو. ئه‌و كاته‌ي كه‌ له‌ گه‌رمه‌ي شه‌ڕي چه‌كداري دا بوو، ديسانيش پێي وابوو ئاشتي و مافه‌ره‌واكاني خه‌ڵكي كوردستان له‌ لووله‌ي تفه‌نگ‌دا به‌دي نايه‌ت. بۆيه‌ له‌ يه‌كێك له‌ ڤيديۆكاني دا كه‌ بۆ پۆليك له‌ پيشمه‌رگه‌كان قسه‌ ده‌كات ده‌لێت: “ئيمه‌ باش ده‌زانين كۆماري ئيسلامي به‌ هێرشه‌كاني ئێمه‌ ناروخێت، به‌ڵام ئه‌وه‌نده‌ي سه‌رئێشه‌ بۆ درووست ده‌كه‌ين تاكوو ده‌ڵێت چيتان ده‌وێت؟ ئه‌وكات ئێمه‌ش له‌ سه‌ر مێزي وتووێژ باسي مافه‌ زه‌وتكراوه‌كاني خۆمانيان له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ين.” ليره‌دا جورێك له‌ فه‌لسه‌فه‌ي دانووستاندن دێنێته‌ نێو شێوازه‌كاني خه‌بات.

كاك دوكتور شورشگێڕێكي نه‌ته‌يي و عه‌داڵه‌تخوازێكي واقعي بوو. بۆيه‌ له‌ رێبه‌رايه‌تي حيزبێكي نه‌ته‌وه‌يي وه‌ك حيزبي دێموكراتي ده‌كرد. عه‌داله‌تخواز بوو بۆيه‌ باسي سۆسياليزمي ديمۆكراتيكي هينايه‌ نيو ‌پێره‌و و پرۆگرامي حيزبه‌كه‌يه‌وه‌. ئه‌و كاته‌ي هه‌موو ئۆپۆزيسيوني كوردو ئێراني هه‌ر جاره‌و به‌لايه‌ك‌دا  ده‌يانشكانده‌وه‌: (يا به‌ره‌و ئيمپراليزم يا به‌ره‌و سۆسياليزم) به‌ڵام به‌ بۆچووني من تێكه‌ڵكردني جيهانبيني و خوێندنه‌وه‌و فكري حيزبي دێموكرات و رێبه‌ره‌كه‌ي له‌ گه‌ڵ هه‌ركام له‌م دوو به‌ره‌يه‌ هه‌ڵه‌يه‌. شه‌هيد قاسملوو پێي وا بوو ئه‌و دونيايه‌ي سۆسياليزم داواي ده‌كات (يوتوپايه‌)، يا وه‌ك ئه‌رستوو ده‌ڵێ: (مه‌دينه‌ي فازله‌)يه‌. كاك دوكتور پێي وا بوو ئاويته‌بووني هه‌ر حيزبێك به‌ ئايدۆلوژيه‌كه‌وه‌ ئه‌و حيزبه‌ له‌ قالب ده‌داو تووشي جۆرێك له‌ داخراوي فكريي ده‌كات. بۆيه‌ خۆي له‌ هه‌ر ئايدئۆلۆژييه‌ك بۆ حيزبه‌كه‌ي ده‌پاراست و سياسه‌تي به‌ پێي “ئه‌مري واقيع” ده‌كرد.

كاك دوكتور باوه‌ڕي به‌ جودايي دين له‌ ده‌وڵه‌ت هه‌بوو. بۆيه‌ له‌ حيزبه‌كه‌شي‌دا هه‌م پێشمه‌رگه‌ي سوفي تێدابوو هه‌م خه‌ڵكي لاييه‌ك و باوه‌ڕمه‌ند به‌ ئايين و ئاينزاكاني ديكه‌. هه‌مووشياني له‌ ژێر‌ چه‌تري حيزبي دێموكراتي كوردستان دا پێكه‌وه‌ كۆ كردبۆوه‌. له‌ روانگه‌ي ئازدي تاكي‌شه‌وه(فردي) مرۆڤێكي ليبراڵ بوو، باوه‌ڕي بو ئازادي تاكه‌كان هه‌بوو، تا ئه‌و ئاسته‌ي سنووري ئازاديه‌كاني لايه‌ني به‌رامبه‌ر پيشل نه‌كرێ. بۆيه‌ ده‌توانيين بڵێين له‌ ژياني تايبه‌تي خۆشي‌دا مرۆڤيكي فره‌ره‌هه‌ند بووه‌.

كاك دوكتور قاسملوو له‌ بۆ ده‌سته‌به‌ كردني مافه‌كاني  گه‌لي كورد، درگاي هه‌موو ده‌وڵه‌تان،NGO، رێكخراوه‌ نێو ده‌وڵه‌تييه‌كاني ده‌كوتا. يه‌كێك له‌و رێكخراوه‌ نێوده‌وڵه‌تيانه‌، ئه‌نترناسيوناڵ سۆسياليست بوو. پێي وابوو ده‌بێ له‌ رێگاي ئه‌و هێزه‌ دێموكرات و پێشكه‌وتنخوازانه‌ي كه له‌ نێو ئه‌م رێكخراوه‌دا فشار بخاته‌ سه‌ر حكومه‌ته‌كانيان بۆ به‌ ره‌سمي ناساندني مافه‌ ره‌واكاني ميلله‌ته‌كه‌ي و هاوكات فشار بخه‌نه‌ سه‌ر حكومه‌تي كۆماري ئيسلامي بۆ به‌ره‌سمي ناسيني مافي كورد.

يه‌كێكي تر له‌ تايبه‌تمه‌ندييه‌ به‌رچاوه‌كاني كه‌سيي و حيزبيي كاك دوكتور”سه‌ربه‌خۆيي سياسي”بوو. نمونه‌ي هه‌ره‌ به‌ر چاو له‌م پێوه‌ندييه‌دا پێوندي حيزبي دێموكرات و كاك دوكتور له‌ گه‌ل رێژيمي به‌عسي عێراق بوو. له‌ سه‌رده‌مي خه‌باتي چه‌كداري حيزبي دێموكراتي كوردستان له‌ گه‌ل كۆماري ئيسلامي كه‌ هاوكات بوون له‌ گه‌ڵ شه‌ڕي نێوان عێراق و ئێران. به‌ڵام حيزب و دوكتور قاسملوو سه‌ره‌راي ئه‌و په‌يوه‌ندييه‌‌ هيچكات نه‌بوونه‌ ئامرازێك بۆ رێژيمي عيراق كه‌ به‌ نيسبه‌ت شه‌ڕ له‌ گه‌ڵ رێژيمي كۆماري ئيسلامي دا له‌ يه‌ك به‌ره‌ دابوون (بووني دوژمني هاوبه‌ش).

له‌ لايه‌كي تريشه‌وه‌ شه‌هيد دوكتور قاسملوو هيچكات باوه‌ڕي به‌ ديكتاتوريه‌تي حيزبي نه‌بووه.‌ بۆيه‌‌ باشترين هه‌وڵه‌كاني بۆ درووست كردني به‌ره‌يه‌ك له‌ گه‌ڵ هێزه‌كاني دژبه‌ري كۆماري ئيسلامي ئێران بوو. كه‌ بۆ جاري يه‌كه‌م تواني به‌ره‌يه‌ك ويران موجاهيدين خه‌لق و چه‌ند هێزيكي تر دژي

رژيمي ئيران درووست بكات، به‌ڵام مه‌خابن به‌رژه‌وندي ته‌سكي حيزبي و هێژموونيخوازيي لايه‌نێكي ديار و، جياوازي له‌ ديد و بۆچوون بۆ خه‌باتي ئيستا و چۆنييه‌تي ئيداره‌كردني داهاتووي ئێران واي كرد(به‌ره‌)له‌به‌ر يه‌ك هه‌ڵوه‌شێته‌وه‌.

كۆماري تێرۆر و سێداره‌ي ئيسلامي ئێران وايزاني به‌ تيروري كاك دوكتور قاسملوو يادو رێبازه‌كه‌ي فه‌راموش له‌ نێو ده‌چێ و فه‌رامۆش ده‌كرێن و خۆي و حيزبه‌كه‌ي له‌ يادي تێكۆشه‌راني شۆرشگێڕ و قوتابياني بيرو رێبازي ده‌چنه‌وه.‌ به‌ڵام به‌ خۆێندنه‌وه‌ي ئه‌مڕۆي حيزب و گه‌له‌كه‌ي ده‌بێ باش بزانێت كوره‌ي خه‌بات دژي زوڵم و ديكتاتۆريه‌ت له‌ هه‌ر كات به‌ تينتره‌، قه‌لاي جه‌هل و خورافه‌يان له‌ هه‌موو كات زياتر له‌رزۆكتره‌ و هه‌ر دلۆپه‌ خۆێنێكي كاك دوكتور ئێستا مه‌شخه‌ڵي رێگاي تێكۆشانمانه‌.

له‌ كۆتايي‌دا به‌ بير و باوه‌ڕێكي چه‌سپاو و به‌ وه‌ره‌ي پوڵايين به شه‌هيد كاك دوكتور قاسملوو ده‌ڵێين: كاك دوكتور گيان! تا به‌ ده‌ستي پڕ له‌ ئازادي  له‌ سه‌ر گۆڕي تۆي رێبه‌رمان و هه‌موو شه‌هيدان گوڵه‌ شلێره‌ نه‌ڕوێنين، له‌ خه‌بات و تێكۆشان ناوه‌ستين. بڕياريش بێت له‌ سه‌ر وه‌سيه‌تي خۆت: بۆ شه‌هيده‌كانمان نه‌گرين و درێژه‌ به‌ رێگاو رێبازيان بده‌ين. هه‌ور وه‌ك خۆت فه‌رمووت: “باشترين پاداش بۆ شه‌هيدان درێژه‌پێداني رێگايانه‌” و وه‌ك به‌ڕێز مامۆستا عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌نزاده‌ ده‌فه‌رمووي: ” كاك دوكتور قاسملوو گيان تۆ له‌ وێژدانمان دا زيندووي”.



برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:
+ نوشته شده: ۳ ارديبهشت ۱۳۹۹ساعت: ۰۱:۱۰:۳۷ توسط: مينيس وبلاگي در زمينه علمي آموزشي و مطالب سرگرمي از قبيل بيوگرافي داستان و حكايت و مطالب خواندني جالب ميباشد. موضوع:

هەڕەشەي تيرۆر و كوشتار، وێكچوويي لەگەڵ ناوەڕۆكي ڕێژيمي ئێران، جەماڵ ڕەسوڵ دنخه


پێناسەي ڕێژيمي ئيسلاميي ئێران لە چوارچێوەي هيچ چەمك و دەستەواژەيەكي سياسيدا بە واتاي حكوومەت خۆ نابينێتەوە و ئەوە دەكەوێتە دەست و مێشكي هەر كەسێك

كە تەنيا دەسەڵاتێكي تەواو ميليشايي لە جوگرافيايەكي دياريكراودا بە ناوي "ئێران" و ئاڵايەك بە شوناسي "عەرەبي"ييەوە كە ئەويش خۆي لە هەر بوارێكدا قسە و باسي خۆي لەسەرە، خۆ دەردەخات و ئاشكرا دەبێت.

لە ماوەي نزيك بە سێ دەيە لە دەسەڵاتداريي "كۆماري ئيسلاميي ئێران" كە هيچ واتايەكي نيە جگە لە تيرۆر و كوشتن، بەرپرساني ئەو ڕێژيمە يەك لە دواي يەك لە هەموو كۆڕ و كۆبوونەوەيەكي خۆياندا لە هەر ئاستێكي سياسي‌دا، تەنيا باس لە وێران كردن و سڕينەوەي دوژمناني دەرەوە دەكەن كە ئەويش پێناسەي بۆ نەكراوە، كامەيە دوژمن و لەبەرچي دۆژمنايەتي؟. لە دەسەڵاتي ئێستاي ڕێژيمي ئێراندا، ئەوەي كە جڵەوي دەسەڵاتداريي لەدەستە، گرووپێك يان باشتر وايە بگوترێت تاقمێكي دياريكراون كە لە بازنەيەكي تەواو داخراو و ئەمنييەتي‌دا كار دەكەن و لە ڕەوتي كارەكاندا تەنيا مۆرەكاني جێگۆڕكێيان پێ دەكرێت و هيچي‌تر. ئەوگرووپە يا تاقمە لە ئێران گرووپێكي تەواو سەربازي و سەكوتكەرە كە بۆ ڕاگرتني دەسەڵاتەكەي خۆي لە هيچ كارێك ناپرينگێتەوە و ئەوەي لە بەرژەوەندي و قازانجي خۆيدا بێت ئەنجامي دەدات، ئەوەش ناوي "سپاي پاسداراني ئێران"ـە كە لە نێو هەموو وڵاتاني جيهاندا بە ئاژاوەچي، شەڕئەنگێزي، تيرۆزيزمي نێودەوڵەتي و پشتيواني لە گرووپە توندڕەوەكان و دەستێوەردان لە كاروباري وڵاتاني ناوچەكەدا دەناسرێتەوە. سپاي پاسدراني ئێران، هێزێكي نيزامي و خوێنڕێژە كە بە كەڵك وەرگرتن لە هێز و كەرەستەي نيزامي، بە زۆر و كوشت‌وبڕ خۆي لە جوگرافياي ئێراندا بەسەر هەموو نەتەوەكاني ئێراندا سەپاندووە و هيچ جۆرە ئوسوول و ياسايەكي لە بواري ئاسايش و گوزەران و مافي نەتەوەكاني ئێراندا قبووڵ نيە و باسكردن لە ماف و ئازادي بە هاوردەي ئيستكبار و ڕۆژئاوا دەزانێت و كەسانێك يا ئەو نەتەوانەي نێو ئێران باس لە هەر مافێكي ميللي، ئاييني و ڕەگەزي بكەن، بە توندترين شێوە سەركوتيان دەكات.

سپاي پاسداراني ڕێژيمي ئێسلاميي ئێران، ساڵي ١٣٥٩ لەسەر بڕياري خومەيني بەشێوەي "جيهادي" دامەزرا و تا ئێستا خۆي بە نوێنەر و جێبەجێكەري بڕيارەكاني خومەيني دەزانێت و لە كاروباري خۆيدا چەند قسەي خومەيني كردووەتە سەردێڕي كارەكاني و لە ڕوانگەي ئەو هێزە ميليشاييەي سپاي پاسدارانەوە، هەر كەسێك يان لايەنێك ڕووي لە سياسەتەكاني ئێران وەرسووڕێنێت، تيرۆريست و سەهيۆنيستە، تەنانەت ئەگەر ئەو كەس يان لايەنە پێشتر هاوكاري بە ئەمەگي ئەو ڕێژيمە بووبێتن.

سپاي پاسداران ئەگەر زۆر بە ساكاري و ئاساني هەڕەشەي لەناوبردن و كوشت‌وبڕ و شەڕ دەكات، زۆر ئاساييە و ئەوەش بۆ چەند هۆكار دەگەڕێتەوە كە هەر لە سەرەتاوە ئەو ڕێژيمە بەمجۆرە هەڵسوكەوتي كردووە و هيچ بۆي گرينگ نەبووە.

يەكەم هۆكار بۆ لابردني توندتيژي لە ئەدەبياتي خومەيني‌دا دەگەڕێتەوە، خومەيني ئەدەبياتي توندوتيژ، گوتاري پڕ لە شەڕ و هەڕەشە و لەناوبردني هەموو ڕوانگە جياوازەكاني بەكار هێنا و بۆ شەڕ دژي جيابيران و هەموو ئازاديخوازن، خۆي لە ناو ئاييني شيعه و ديني ئيسلامدا وەك نوێنەري خودا لە سەر زەوي دياري كرد و بە كەيفي دڵي خۆي و لە ڕووي ڕوانگەي شەڕئەنگێزي و ئاژاوەچييەتي و جينايەتكارانەدا شرۆڤەي ديني و ياساكاني ديني دەكرد و خەڵك و نەتەوەكاني ئێراني كوشتوبڕ دەكرد.

بەشێكي ديكە كە بەرپرساني ڕێژيمي ئێران لە هەموو دام و دەزگا ئەمنيەتي و نيزامييەكاني خۆيان بە ساكاري و ڕاشكاوانە هەڕەشەي سەربازي لە خەڵكي خۆيان و هەموو وڵاتاني جيهان دەكەن، بۆ پێوەنديي چڕ و پڕي ئەو ڕێژيمە لەگەڵ گرووپە توندڕەوكان وەك "جەماعەتي ئيسلامي لە ميسر، ڕێكخراوي تيرۆريستيي ئەلقاعيدە، داعش و حيزبوڵڵاي لوبنان، حوسييەكاني يەمەن" و هەموو ئەو تاقم و لايەنە توندڕەوانە لە جيهان و بەتايبەت وڵاتاني دراوسێ دەگەڕێتەوە.

ئەوەي كە ڕوونە و ناوەرۆك و فەلسەفەي بووني ڕێژيمي ئيسلاميي ئێران دەردەخات و سەرجەم بەرپرساني ئەو ڕێژيمە بە هەموو هێز و تواناوە درێژە بە سياسەتي كوشتار و تيرۆر لە نێوخۆ و دەرەوەي وڵاتاني ديكەدا دەدەن، سەلمێنەري ئەوەيە كە ئەو ڕێژيمە بە هيچ ياسايەكي نێودەوڵەتي و تەنانەت ياساي داڕێژراوي خۆيان پابەند نين.

ئەو ڕێژيمە تەنيا وڵاتێكە لە جيهاندا كە سيستمێكي كاري و ئيداري بۆ خۆي داڕشتووە و پێڕەوي لێ دەكات كە هێزێكي لە تيرۆريستاني فيرقەگەرا و ميليشايي چەكدار پێكهێناوە و گەورەترين جينايەتەكاني لەژێر ناوي وەك پشتيواني لە هەژاراني جيهان، هەناردەكردني شۆڕش كە بيرۆكەي چەوت و دزێوي خومەينە، ئەنجام دەدات، بەرپرساني ئەو ڕێژيمە لەو باوەڕەدان كە ئەنجام‌داني ئەو كار و ئەو كردەوە جينايەتكارانە لە ئيمامي زەمانيان نزيكتر دەكاتەوە.

لە دوايين هەڕەشەكاني ڕێژيمي ئێران بۆ لە ناوبردني كوردستان و تۆپبارانكردني هەرێمي كوردستان و هەروەها لە نێوبردني وڵاتي ئيسراييل، لێدوانێكي تيرۆريستانە بوو كە هەر كام لە بەرپرساني ئەو ڕێژيمە باسيان لێ دەكرد و لە دواي بەرپەرچدانەوەي يەكدەنگي گەلي كورد لەهەمبەر ئەو لێدوانانەي بەرپرساني ڕێژيمي ئێران، بەرپرساني نيزامي و ئەمنييەتي ئەو ڕێژيمە، ئاسانتر لەوە بە چۆكدا هاتن كە تەنانەت خۆشيان باوڕيان بێت. ئەوەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە گەلي كورد و خەڵكي كورد ئەمڕۆ وشيارتر لە سەردەمي پێشوو لە پيلان و كردەوەكاني ڕێژيمي ئێران ئاگادارە و پرسي كورد لە ئاستي جيهاندا ڕۆژەڤي كۆڕ و كۆبوونەوە سياسييەكاني جيهان.



برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:
+ نوشته شده: ۳ ارديبهشت ۱۳۹۹ساعت: ۰۱:۱۰:۳۶ توسط: مينيس وبلاگي در زمينه علمي آموزشي و مطالب سرگرمي از قبيل بيوگرافي داستان و حكايت و مطالب خواندني جالب ميباشد. موضوع:

چۆن هزري قاسملوو بكه‌ينه‌ به‌رنامه‌ي كار؟

چۆن هزري قاسملوو بكه‌ينه‌ به‌رنامه‌ي كار؟

مسته‌فا شه‌ڵماشي
له‌ كه‌سمان شاراوه‌ نييه‌ كه‌ شه‌هيدي رێبه‌ر دوكتور عه‌بدولڕه‌حماني قاسملوو كاريگه‌ري‌يه‌كي گه‌وره‌ي له ‌سه‌ر بزاڤي رزگاريخوازيي كورد له‌ هه‌موو كوردستان به‌گشتي و له‌ رۆژهه‌ڵاتي كوردستان به‌تايبه‌تي هه‌بووه‌ و تائێستاش هه‌يه‌. به‌تايبه‌ت له‌ نێو ريزه‌كاني بنه‌ماڵه‌ي گه‌وره‌ي دێموكرات‌دا ئه‌وكاريگه‌ري‌يه زۆر به‌رچاوه‌ و هزري قاسملوو له‌ راستي‌دا به‌ سه‌ر رێڕه‌وي خه‌باتي دێموكراته‌كاني رۆژهه‌ڵاتي كوردستان‌دا زاڵه‌.
ئه‌وه‌نده‌ي په‌يوه‌ندي هه‌بێ به‌ مه‌سه‌له‌ي كورده‌وه‌ به‌گشتي، له‌ نێو رێڕه‌وي خه‌باتي چه‌ندين ساڵه‌ و شێوه‌ي لێكدانه‌وه‌ و سياسه‌تسازي و رێبه‌ري كردني دوكتور قاسملوو‌دا وانه‌ي زۆر گه‌وره‌ هه‌ن كه‌ ده‌كرێ رێبه‌راني كورد له‌ هه‌موو پارچه‌كاني كوردستان‌دا لێيان فێر بن و بيانكه‌نه‌ چراي رووناك‌كه‌ره‌وه‌ي قۆناغه‌ تاريك و به‌رته‌سكه‌كاني خه‌باتي خۆيان بۆ مامه‌ڵه‌ كردن له‌گه‌ڵ ده‌وروبه‌ريان و بۆ زاڵبون به‌سه‌ر پلاني نه‌ياراني كورد‌دا، كه‌ به‌ داخه‌وه‌ هه‌ر چوار ده‌وريان ته‌نيوه‌.
يه‌كێك له‌ ئاسته‌نگه‌كاني به‌رده‌م هه‌موو رێبه‌راني كورد له‌ هه‌ر چوار پارچه‌ي كوردستان ئه‌وه‌يه‌ كه‌ به‌ هۆي دابه‌شكراني كوردستان به ‌سه‌ر چوار وڵاتي ناوچه‌ي پڕكێشه‌ و ئاڵۆزي رۆژهه‌ڵاتي نێوه‌ڕاست‌دا، به‌داخه‌وه‌ له‌ هه‌ريه‌ك له‌و به‌شانه‌ي كوردستان‌دا له‌ خه‌بات‌دا بي، هه‌ر چوار ده‌ورت دوژمني فكري و هزري مه‌سه‌له‌كه‌ي تۆيه‌. هيچ كام له‌و وڵاتانه‌ي كه‌ به‌شێك له‌ كوردستانيان به ‌سه‌ر‌دا دابه‌ش كراوه‌، له‌ راستي‌دا موافقي چاره‌سه‌ري مه‌سه‌له‌ي كورد له‌ هيچ يه‌ك له‌و وڵاتانه‌دا نين. رێژيمه‌كاني حاكم به‌سه‌ر ئه‌و وڵاتانه‌دا له‌ باشترين حاڵه‌ت‌دا به‌ هۆي ركه‌به‌ريي ناوچه‌يي ره‌نگه‌ له‌ قۆناغێك له‌ قۆناغه‌كاني خه‌بات‌دا به‌ قازانجيان بێ به‌ هۆي جووڵانه‌وه‌ي كورده‌وه‌ فشارێك بۆ وڵاته‌كه‌ي دراوسێيان بێنن و له‌ كۆتاييش‌دا مامه‌ڵه‌ي پێوه‌ بكه‌ن. هونه‌ري رێبه‌راني كورد له‌وه ‌دايه‌ كه‌ چۆن بتوانن پارسه‌نگێك بدۆزنه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ي هه‌م له‌ ناكۆكي نێوان دژبه‌ره‌كانيان كه‌ڵك وه‌رگرن و هه‌م به‌كرده‌وه‌ نه‌چنه‌ ژێر باري داخوازي‌يه‌كاني ئه‌و وڵاتانه‌ كه‌ له‌ كۆتايي‌دا به‌ زياني هه‌موو نه‌ته‌وه‌ي كوردن. دوكتور قاسملوو له‌و په‌يوه‌ندي‌يه‌‌دا فۆرمولێكي زۆر كاري و به‌هێزي ديبۆوه‌. له‌ فۆرمولي دوكتور قاسملوودا فاكته‌ري هێزي كورد بۆخۆي رۆڵێكي گه‌وره‌ي پێدرابوو و له‌ راستي‌دا به‌ده‌ستهێناني ئه‌نجامي هاوكێشه‌ سياسي‌يه‌كه‌ درابوو به‌ هێزي جووڵانه‌وه‌ي كورد. بۆ وێنه‌ سه‌ره‌ڕاي په‌يوه‌ندي حيزبي دێموكرات له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تي عێراق، هيچ كاتێك دوكتور قاسملوو تاي ته‌رازوي دۆستايه‌تي به‌لاي حكوومه‌تي ئه‌و وڵاته‌‌دا نه‌شكانده‌وه، هه‌ميشه‌ دۆستايه‌تي له‌گه‌ڵ جووڵانه‌وه‌ي كورد له‌ باشوور راگرت و ته‌نانه‌ت يارمه‌تي دا‌ و هيچ كات قبووڵي نه‌كرد كه‌ له‌ رێگاي ئه‌و و حيزبه‌كه‌يه‌وه‌ بچوكترين فشار بۆ جووڵانه‌وه‌ي كورد له‌ باشوور بێ. مه‌سه‌له‌ ئه‌وه ‌نه‌بوو كه‌ داواي لێ‌نه‌كرێ، به‌ڵام وه‌ڵامي ئوسوولي هه‌بوو، ئه‌و هێزي جووڵانه‌وه‌ي كوردي ده‌برده‌ ته‌شكي ئاسمان له‌ به‌رامبه‌ر نه‌ياران‌دا. له‌ كاتي فشارهێنان‌دا ئه‌و مه‌رجي بۆ نه‌ياران دياري ده‌كرد و به‌ ئاشكرا پێي راده‌گه‌ياندن كه‌ ئه‌گه‌ر فشار بێنن خه‌باتي رۆژهه‌ڵات و باشوور لێك‌گرێ ده‌ده‌ن. هاوكێشه‌ي قاسملوو ئه‌وه‌ بوو كه‌ به‌رده‌وام داوا بكا كه‌ مه‌سه‌له‌ي كورد به‌ شێوه‌ي سياسي چاره‌سه‌ر بكه‌ن و ئه‌گه‌ر ئه‌و كاره‌ نه‌كه‌ن، كێشه‌ي خۆيانه‌ و، كوردي رۆژهه‌ڵات ئاماده‌ نييه‌ دژي خوشك و براكاني بوه‌ستێته‌وه‌. ئه‌و سياسه‌ته‌ نه‌ته‌وه‌ييه‌ي به‌ جۆرێك جێگير كردبوو كه‌ له‌ كۆتايي‌دا واي لێهاتبوو به‌ نێو ريزه‌كاني حيزبي دێموكرات‌دا خه‌باتگێڕاني باشوور ده‌هاتن و زه‌ڕبه‌يان له‌ حكوومه‌تي به‌عسي فاشيست ده‌دا و به‌ نێو بنكه‌ و باره‌گاكاني دێموكرات‌دا ده‌گه‌ڕانه‌وه‌، به‌ڵام ده‌وڵه‌تي عێراق هه‌ر باسيشي نه‌ده‌كرد، چونكه‌ وه‌ڵامه‌كه‌ي ده‌زاني.
ده‌رسێكي گه‌وره‌ي ديكه‌ بۆ هه‌موو كورد كه‌ قاسملوو هێنايه‌ به‌رباس، په‌يوه‌نديي ديپڵۆماسي بوو له‌ سه‌ر بناغه‌ي قازانجي هاوبه‌ش. ئه‌و ده‌رسي داين كه‌ سه‌رده‌مي په‌يوه‌ندي كۆڵۆنيالي، يا به‌زه‌يي مرۆڤايه‌تي، يا برايه‌تي ئيد‌ئۆلۆژيكي به‌سه‌ر چووه‌. كورد نابێ ته‌سليمي په‌يوه‌نديي كۆڵۆنيالي بێ و ته‌نيا بۆ پاراستني گياني ببێته‌ دارده‌ستي هێزي ده‌ره‌كي، يا بچێ وه‌ك قورباني‌يه‌ك بپاڕێته‌وه‌ يارمه‌تي بده‌ن، يا خۆي به‌ ئيد‌ئۆلۆژيه‌كه‌وه‌ ببه‌ستێته‌وه‌ و چاوي داخا و هه‌رچي پێي ديكته‌ كرا بيڵێته‌وه‌. به‌ڵكوو ده‌بێ به‌رژه‌وه‌ندي‌يه‌كاني خۆي هه‌ڵسه‌نگێنێ، له‌گه‌ڵ به‌رژه‌وه‌نديي لايه‌ني به‌رامبه‌ر تاووتوێي بكا و هاوكێشه‌يه‌ك بدۆزێته‌وه‌ كه‌ به‌رژه‌وه‌نديي هه‌ردووك لا بگرێته‌وه‌ و به‌م جۆره‌ مامه‌ڵه‌ و دۆستايه‌تي بكا.
سێهه‌م هزري گه‌وره‌ي قاسملوو له‌ په‌يوه‌ندي له‌گه‌ڵ مه‌سه‌له‌ي كورد‌دا ئه‌وه‌ بوو كه‌ هه‌رچه‌ند كوردستاني به‌ يه‌ك وڵات و نه‌ته‌وه‌ي كوردي به‌ يه‌ك نه‌ته‌وه‌ ده‌زاني، به‌ڵام جياوازي‌يه‌كاني هه‌ر چوارپارچه‌ي كوردستاني ده‌خوێنده‌وه‌ و پێي وابوو كه‌ هه‌ر پارچه‌يه‌ي ده‌بێ بۆخۆي به‌ پێي هه‌ل‌و‌مه‌رجي خۆي خه‌بات بكا و قۆناغه‌كاني خه‌باتي خۆي دياري بكا. پێي ره‌وا نه‌بوو هيچ پارچه‌يه‌كي كوردستان له‌ پارچه‌كه‌ي ديكه‌ي كوردستان‌دا ده‌ستێوه‌ردان بكا. نه‌زه‌ري ئه‌وه‌ بوو كه‌ پێويسته‌ دۆست و هاوكاري يه‌كتر بن، به‌ڵام نابێ ده‌ست له‌ كاروباري يه‌كتر وه‌رده‌ن. سه‌رده‌مانێك له‌ ژێر رێبه‌رايه‌تيي ئه‌ودا حيزبي دێموكراتي كوردستان، گه‌وره‌ترين حێزي كوردي و، جووڵانه‌وه‌ي رۆژهه‌ڵاتي كوردستان، گه‌وره‌ترين جووڵانه‌وه‌ي كوردي بوو. به‌ڵام تا ئێستاشي له‌گه‌ڵ بێ نه‌ حيزبي دێموكرات و نه‌ جووڵانه‌وه‌ي كوردي رۆژهه‌ڵات بچوكترين ده‌خاله‌تيان له‌ به‌شه‌كاني ديكه‌ي كوردستان‌دا نه‌كرد. ده‌ستێوه‌رداني هێزي پارچه‌يه‌ك له ‌پارچه‌كاني ديكه‌دا‌ له‌ نێوان پارچه‌كاني كوردستان‌دا كێشه‌ دروست ده‌كا و ئه‌مه‌ش مه‌ترسي‌يه‌كه‌ له‌ سه‌ر پرسي كورد به‌ گشتي.
چواره‌م وانه‌ي گه‌وره‌ي قاسملوو ئيمان به‌ چاره‌سه‌ري ئاشتيخوازانه‌، پێكه‌وه‌ژياني مرۆڤانه‌ي نێوان گه‌لاني ناوچه‌، وه‌لاناني رق و تۆڵه‌ و كاركردن بۆ سه‌قامگيريي دێموكراسي و ئاشتي بوو. كه‌ به‌داخه‌وه‌ گياني خۆشي له ‌سه‌ر دانا. له‌ روانگه‌ي دوكتور قاسملووه‌ چه‌ك ته‌نيا بۆ به‌رگري به‌كار ده‌هات، به‌ توندوتيژي هيچ كێشه‌يه‌ك چاره‌سه‌ر نه‌ده‌كرا و كۆتايي هه‌موو گرفتێك له‌ سه‌ر ميزي وتووێژ ئيمكاني هه‌بوو. كه‌ مخابن له‌ وڵاتاني ديكتاتۆري‌لێدراو و تا سه‌ر ئێسقان پربوغز و غه‌ره‌زي ناوچه‌ي رۆژهه‌ڵاتي نێوه‌ڕاست‌دا، ئه‌و رێڕه‌وه‌ جارێ زه‌مينه‌ي زۆر كه‌مه‌ و به‌داخه‌وه‌ زۆر جار لايه‌نگراني ده‌بنه‌ قوربانيي بيروبۆچوونه‌ ئينساني و دێموكراتيكه‌كاني خۆيان. به‌ڵام گومان له‌وه‌‌دا نييه‌ كه‌ داهاتوو هه‌ر هي ئه‌و بۆچوونه‌ ئينسانيانه‌يه‌.
له‌ رێبازي پڕسه‌روه‌ري قاسملوو‌دا و له‌ هزري ده‌وڵه‌مه‌ند و پڕزانستي ئه‌ودا ده‌كرێ ده‌يان وانه‌ي ديكه‌ش هه‌ڵێنجين، به‌ڵام لێره‌دا به‌و چوار وانه‌ گرنگه‌ به‌سنده‌ ده‌كه‌م و ده‌چمه‌ سه‌ر ئه‌و به‌شه‌ي كه‌ ئێمه‌ي دێموكرات ده‌بێ چۆن مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ هزر و كه‌له‌پوورێك بكه‌ين كه‌ قاسملوو بۆي هێناوينه‌ نێو گۆڕه‌پاني خه‌بات.
سه‌ره‌ڕاي ئه‌وه‌ي كه‌ ئه‌و چوار وانه‌يه‌ پێويسته‌ بكه‌ينه‌ رێبازمان، ده‌بێ له‌ ژياني سياسيي رۆژانه‌شمان‌دا وريا بين كه ‌له‌ كۆتايي‌دا به‌ جۆرێك هزر و بيره‌كاني قاسملوو به‌كار بێنين كه‌ كاريگه‌ريي ئه‌رێني له‌سه‌ر خه‌باتي ئه‌مڕۆ و داهاتوومان دابنێن. ئه‌وكاته‌يه‌ كه‌ نرخي ته‌واويشمان داوه‌ به‌و كه‌له‌پووره‌ سياسي‌يه‌ ده‌وڵه‌مه‌نده‌ي كه‌ بۆي به‌جێ‌هێشتووين. ئه‌وه‌ش چه‌ند ميتۆد و ميكانيزمێكي پێويسته‌.
يه‌كه‌م: پێويسته‌ هه‌موومان له‌وه‌ خۆ بپارێزين كه‌ موزايه‌ده‌ي سياسي به‌ هزر و بيروبۆچوونه‌كان و شێوه‌ي رێبه‌ري‌كردني شه‌هيد قاسملووه‌ بكه‌ين. قاسملوو به‌شي هه‌موو كوردي تێدايه‌ وه‌ك ئه‌ندامێكي به‌رهه‌مهێن له‌ نه‌ته‌وه‌يه‌ك. هه‌روه‌ها رێبه‌ري هه‌موو ئه‌ندامێكي دێموكرات بووه‌ وه‌كوو رێبه‌رێكي كاريزماتيك كه‌ تاكوو ئێستاش و دواي شه‌هيد‌بوونيشي له‌ سه‌ر هه‌موان باندۆري هه‌يه‌. كه‌ وابوو له‌ كوردستاني گه‌وره‌‌دا هيچ به‌شێك ناتوانێ قاسملوو ته‌نيا به‌ هي خۆي بزانێ و له‌ نێو بنه‌ماڵه‌ي دێموكراتيش‌دا هيچ كه‌س ناتوانێ ته‌نيا خۆي به‌ درێژه‌ده‌ري رێگاي قاسملوو پێناسه‌ بكا و ئه‌واني دي به‌ دژبه‌ري ئه‌و رێگايه‌. قاسملوو بۆخۆي درێژه‌ده‌ري رێگايه‌ك بووه‌ كه‌ پێش خۆي شه‌هيدي وه‌ك پێشه‌وا قازي محه‌‌ممه‌د و ده‌يان شه‌هيدي پايه‌به‌رزي ديكه‌ي پێشكه‌ش به‌ نه‌ته‌وه‌كه‌ي كردووه‌. هه‌موو ئه‌ندامان، پێشمه‌رگه‌كان و لايه‌نگراني رێبازي دێموكراتيش له‌ رابردوو، له‌ ئێستا و له‌ داهاتوش‌دا هه‌ر رێبواري ئه‌و رێگايه‌ن. بنه‌ماڵه‌ي گه‌وره‌ي دێموكرات ئه‌گه‌ر ببێته‌ سه‌د ماڵيش هه‌مووي هه‌ر رێبواري ئه‌و رێگايه‌ن، كه‌ دياره‌ شه‌هيدي رێبه‌ر قاسملوو باشترين رێ‌نيشانده‌ري ئه‌و بنه‌ماڵه‌يه‌ بووه‌ و وانه‌ي زۆر به‌ نرخي بۆ به‌جێ هێشتووين‌.
دووه‌م: مه‌سه‌له‌ي گرينگ ئه‌وه‌يه‌ كه‌ هيچمان هه‌وڵ نه‌ده‌ين بير و هزره‌كاني شه‌هيدي رێبه‌ر قاسملوو بكه‌ينه‌ جۆرێك مه‌زهه‌ب يا ئيدئۆلۆژي نه‌گۆڕ. كه‌ قابيلي پێداچوونه‌وه‌ و هه‌ڵسه‌نگاندن نه‌بن، يا نه‌كرێ ئاڵوگۆڕيان به‌ سه‌ردا بێ و له‌گه‌ڵ هه‌لومه‌رجي تازه‌ نه‌گونجێندرێن. هه‌رچۆنێك بێ هزر و سياسه‌ت و ته‌نانه‌ت زانستي هه‌موو بليمه‌ته‌كاني دنيا له‌ سه‌ر بناغه‌ي داتاكاني سه‌رده‌مي خۆيان داڕێژراون و ره‌نگه‌ (به‌شێك له‌)ئه‌و زانياري و داتايانه‌ له‌ كاتي ئێمه‌دا گۆڕابن. كه ‌وابوو هيچ تيوري‌يه‌كي سياسي و ته‌نانه‌ت هيچ تيوري‌يه‌كي زانستيش نه‌گۆڕ نييه‌ و ده‌كرێ به‌ پێي هه‌لومه‌رج گۆڕاني به‌سه‌ر‌دا بێ.
سێهه‌م: له‌ هه‌ڵسه‌نگاندني مێژوومان‌دا غه‌دره‌ پارێزراويي بۆ كه‌س دانێين، به‌ رێبه‌راني گه‌وره‌ي وه‌ك، پێشه‌وا قازي محه‌ممه‌د، دوكتور قاسملوو يا دوكتور شه‌ڕه‌فكه‌نديشه‌وه‌. رووداوه‌ ميژووييه‌كان ده‌بێ وه‌ك خۆيان هه‌ڵسه‌نگێنين، بێ له‌به‌رچاوگرتني ئه‌وه‌ي كێ رۆڵي سه‌ره‌كي تێدا هه‌بووه‌. ئه‌گه‌ر له‌و رووداوانه‌دا ته‌نانه‌ت رێبه‌رێكي كاريزماي وه‌ك شه‌هيد دوكتور قاسملووش نه‌خشي سه‌ره‌كي هه‌بووبێ، پێويسته‌ بابه‌تيانه‌ شرۆڤه‌يان بكه‌ين.
چواره‌م: نابێ به‌ دايم دووباره‌ي بكه‌ينه‌وه‌ كه‌ ئيدي قاسملوويه‌كي ديكه‌ ناتوانێ له‌ دايك ببێته‌وه‌. ئه‌گه‌ر ئێمه‌ ئاوا له‌و سيمبۆله‌ به‌نرخه‌ي گه‌له‌كه‌مان بكه‌ين، ئه‌وه‌ بێگومان به‌ باري نه‌رێني‌دا به‌كارمان هێناوه‌. نابێ رێبه‌راني ئێستامان به‌ سه‌روه‌راني پێشوومان بشكێنين. نابێ رێگاي بڕياردان له‌ رێبه‌راني ئێستامان به‌ربه‌ست بكه‌ين و به‌دايم له‌گه‌ڵ رابردوو به‌راورديان بكه‌ين. به‌هه‌رحاڵ ئێمه‌ له‌ سه‌رده‌مێكي جياوازدا ده‌ژين، مه‌جبورين به‌ پێي ئيمكانات و هه‌لومه‌رجي ئه‌مڕۆ سياسه‌ت داڕێژين و هه‌نگاو هه‌ڵێنين.
پێنجه‌م: خه‌يانه‌تێكي گه‌وره‌مان به‌ سيمبۆله‌كاني خه‌باتمان كردووه‌ ئه‌گه‌ر بمانهه‌وێ وه‌ك ئامرازێك له‌ دژي ئه‌و كه‌سانه‌ به‌كاريان بێنين كه‌ جياوازي بۆچوونيان له‌گه‌ڵ ئێمه‌ هه‌يه‌. يه‌كێك له‌ به‌هاكاني كه‌ دوكتور قاسملوو زۆري هه‌وڵ دا بيهێنێته‌ نێو سياسه‌تي كوردي‌يه‌وه‌، پلۆراليزمي سياسي و قبووڵكردني جياوازي‌يه‌كان بوو. ئێستا زۆر غه‌درێكي گه‌وره‌ ده‌بێ له‌ خودي ئه‌و، ئه‌گه‌ر هه‌وڵ بده‌ين جيابيران بكوتين به‌وه‌ي كه‌ گۆيا له‌ رێبازي قاسملوو لايان داوه‌، دژي بۆچونه‌كاني قاسملوون. سه‌نگه‌ر گرتن له‌ پشت سيمبۆله‌ نه‌ته‌وه‌يي و حيزبي‌يه‌كان له‌ بايه‌خي ئه‌وان كه‌م ده‌كاته‌وه‌. ئه‌وان ده‌بێ به‌ پانتايي نه‌ته‌وه‌ و حيزب و رێكخراوه‌ جۆراوجۆره‌كان و بيروبۆچوونه‌ جۆراوجۆره‌كان، كارتێكه‌ري‌يان بمێنێ. ئه‌وه‌يه‌ رێزلێناني راسته‌قينه‌ له‌وان، به‌رده‌وامي دان به‌ رێبازيان و كه‌ڵكي ئه‌رێني وه‌رگرتن لێيان.
با له‌ وته‌ و تيۆري‌يه‌كانيان بۆ كوتاني جيابيرانمان كه‌ڵك وه‌رنه‌گرين كه‌ له‌ هه‌لومه‌رجێكي جياوازدا له‌ لايه‌ن ئه‌و سيمبۆله‌ نه‌ته‌وه‌ييانه‌وه‌ داڕێژراون. با هه‌ر مه‌سه‌له‌يه‌ك له‌ زه‌مان و مه‌كاني خۆي‌دا هه‌ڵسه‌نگێنين و ئه‌گه‌ر ده‌ليلي قانيعكه‌رمان به‌ ده‌سته‌وه‌ نه‌بوو له‌ پشت رێبه‌راني وه‌ك شه‌هيد قاسملوو سه‌نگه‌ر نه‌گرين.
ئه‌وه‌ي بۆ ئێمه‌ گرينگه‌ ئه‌وه‌يه‌ كه‌ هزر و بيري قاسملووه‌كان به‌ پێي هه‌لومه‌رجي ئه‌مڕۆ هه‌ڵسه‌نگێنين و له‌ تاقيكردنه‌وه‌كانيان كه‌ڵك وه‌رگرين. له‌ هێڵه‌ گشتي‌يه‌كاني رێبازي ئه‌وان‌دا كه‌ له ‌سه‌ره‌وه‌ ئيشاره‌يان پێكرا بمێنينه‌وه‌ و به‌ پێي ويسته‌كانيان، به‌ڵام به‌ ميكانيزمي ئه‌مڕۆيي كه‌ له‌گه‌ڵ هه‌لومه‌رجي سه‌رده‌م‌دا يه‌ك بگرنه‌وه‌، به‌رنامه‌ي كارمان داڕێژين.
له‌ 27 ساله‌ي شه‌هيدكراني رێبه‌ري شه‌هيدمان قاسملوو‌دا سڵاو ده‌نێرم بۆ رووحي پاكي و، هيوادارم بتوانين ئامانجه‌كاني وه‌دي بێنين.



برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:
+ نوشته شده: ۳ ارديبهشت ۱۳۹۹ساعت: ۰۱:۱۰:۳۵ توسط: مينيس وبلاگي در زمينه علمي آموزشي و مطالب سرگرمي از قبيل بيوگرافي داستان و حكايت و مطالب خواندني جالب ميباشد. موضوع:

بڕيارنامه‌ي 598ي شووڕاي ئه‌منييه‌ت و راگرتني شه‌ڕي ئێران–عێراق

بڕيارنامه‌ي 598ي شووڕاي ئه‌منييه‌ت و راگرتني شه‌ڕي ئێران–عێراق

عومه‌ر باڵه‌كي
شه‌ڕي ئێران-عێراق له‌ 31ي خه‌رماناني 1359ي هه‌تاوي دواي چه‌ندين تێكهه‌ڵچووني سه‌ر سنوور، به‌ هێرشي به‌ربه‌ريني عێراق بۆ سەر خاكي ئێران له‌و رۆژه‌دا ده‌ستي پێكرد و ماوه‌ي 8 ساڵي خاياند و له‌ ئاكام‌دا به‌ قبووڵي بڕيارنامه‌ي 598ي شووڕاي ئه‌منييه‌تي نه‌ته‌وه‌‌يه‌كگرتووه‌كان ئاوربه‌سي راگرتني شه‌ڕ له‌ نێوان سپاي ئه‌و دوو ده‌وڵه‌ته‌ راگه‌يه‌ندرا و به‌كرده‌وه‌ شه‌ڕ كۆتايي پێ‌هات به‌ڵام قه‌ت رێككه‌وتننامه‌ي ئاشتي له‌ نێوان ئه‌و دوو ده‌وڵه‌ته‌دا كه‌ سه‌دام حوسێن له‌ لايه‌ك و خومه‌يني له‌ لايه‌كي ديكه‌ي هه‌ڵكه‌وتبوون، ئيمزا نه‌كرا و هه‌تا ئێستاي له‌گه‌ڵ بێ، بڕيارنامه‌ي شووڕاي ئه‌منييه‌ت ته‌نيا به‌ڵگه‌يكي نيودەوڵەتي‌يە كه‌ شه‌ڕي 8 ساڵه‌ي له‌ نێوان ئه‌و دوو ده‌وڵه‌ته‌ي پێ‌راگيرابێ وهيچ بەڵگەيكي ديكە چ لە سەردەمي سەدام حوسێن‌دا و چ لە دواي رووخاني حكوومەتەكەي ناوبراو‌دا لە پێوەندي شەڕي هەشت ساڵە‌دا لەگەڵ كۆماري ئيسلامي لە گۆڕێ‌دا نييە.
شه‌ڕي ئێران و عێراق له‌ روانگه‌ي ستراتيژي‌يه‌وه‌ يه‌كێك له‌ گرينگترين شه‌ڕه‌كاني مێژووي هاوچه‌رخه‌ كه‌ به‌رژه‌وه‌نديي هه‌موو وڵاتاني دونياي به‌ جۆرێك له‌ جۆره‌كان خستبۆوه‌ مه‌ترسي‌يه‌وه‌، چونكە ئه‌و شه‌ڕه‌ له‌ ناوچه‌يه‌ك رووي دا كه‌ زۆرترين پاشه‌كه‌وتي نه‌وتي لێ‌هه‌ڵكه‌وتووه‌ و ئه‌گه‌ر چاو له‌ مێژووي شه‌ڕي 8 ساڵه‌ي ئێران-عێراق بكه‌ين و تێڕوانين و بۆچووني هێندێك له‌ خاوه‌ن‌ڕايان له‌ سه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ له‌ ته‌نيشت يه‌كتر دابنێين، ده‌رده‌كه‌وێ وڵاتاني زلهێز و ته‌نانه‌ت وڵاتاني ناوچه‌كه‌ش هه‌وڵيان نه‌داوه‌ هيچ كام له‌و دوو ده‌وڵه‌ته‌(ئێران-عێراق) له‌و شه‌ڕه‌‌دا سه‌ربكه‌ون. چونكه‌ پێيان وابوو سه‌ركه‌وتني هه‌ر لا‌يه‌ك به‌ سه‌ر لايه‌كه‌ي ديكه‌دا هاوسه‌نگي هێز له‌ ناوچه‌كه‌ تێك ده‌دا بۆيه‌ ده‌بينين له‌ ماوه‌ي 8ساڵه‌ي شه‌ڕدا هيچ كام له‌و دوو ده‌وڵه‌ته‌ له‌ مه‌يداني شه‌ڕدا نه‌يانتواني يه‌كتر بشكێنن. به‌ڵام هه‌ر ئه‌و زڵهێزانه‌ و وڵاتاني ناوچه‌كه‌ هه‌وڵيان ده‌دا شه‌ڕه‌كه‌ كۆتايي پێ بێنن بێ ئه‌وه‌ي سه‌ركه‌وتووي شه‌ڕ دياري كرابێ و له‌ راستي‌دا هيچ كام له‌و دوو ده‌وڵه‌ته‌ سه‌ركه‌وتووي شه‌ڕه‌كه‌ نه‌بوون و هه‌ر دوو ده‌وڵه‌ت له‌ دواي شه‌ڕ به‌ده‌ست ئاسه‌واره‌كاني به‌جێ‌ماوه‌ له‌ شه‌ڕ و، ئه‌و برينه‌ قووڵه‌ي له‌ جه‌سته‌ي كومه‌ڵگاي هه‌ر دوو لا ببوو، ده‌ناڵێنن.
بڕيارنامه‌ي 598ي شووڕاي ئه‌منييه‌ت له‌ 29ي پووشپه‌ڕي ساڵي 1366ي هه‌تاوي به‌ مه‌به‌ستي كوتايي‌هێنان به‌ شه‌ڕي ئێران-عێراق له‌ لايه‌ن ئه‌و شووڕايه‌وه‌ په‌سند كرا. هه‌ر ئه‌و كات له‌ لايه‌ن ده‌وڵه‌تي عێراقه‌وه‌ قبووڵ كرا به‌ڵام له‌ لايه‌ن ئێران دواي ساڵێك له‌ رێكه‌وتي ده‌رچووني بڕيارنامه‌كه‌ واته‌ 27ي پووشپه‌ڕي 1367 نێوه‌رۆكي بڕيارنامه‌كه‌ي قبووڵ كرد و خومه‌يني له‌ رۆژي 29ي پووشپه‌ڕي هه‌مان ساڵ‌دا په‌يامێكي ئاراسته‌ي خه‌ڵكي ئێران و هێزي نيزامي ئه‌و وڵاته‌ كرد و داني به‌ شكاني خويان‌دا هێنا كه‌ له‌ مێژوو‌دا به‌ “خواردنه‌وه‌ي جامي ژه‌هر” له‌ لايه‌ن خومه‌يني‌يه‌وه‌ نێوبانگي ده‌ركرد. به‌ قبووڵ كردني بڕيارنامه‌ي 598ي شووڕاي ئه‌منييه‌ت له‌ لايه‌ن ئێرانه‌وه‌ به‌كرده‌وه‌ شه‌ڕي 8 ساڵه‌ي نێوان ئه‌و دوو ده‌وڵه‌ته‌ كۆتايي پێ‌هات.
هه‌ر وه‌كي پيشتر باس كرا له‌و شه‌ڕه‌دا هيچ كام له‌و دوو ده‌وڵه‌ته‌ تێيدا سه‌ركه‌وتوو نه‌بوون و نه‌يانتواني ئامانجه‌كاني خۆيان وه‌ده‌ست بێنن كه‌ ئامانجي هه‌ر‌كام له‌و دوو ده‌وڵه‌ته‌(ئێران و عێراق) له‌ يه‌ك خاڵ‌دا كۆ نابێته‌وه‌ و به‌ واتايه‌كي ديكه‌ ئامانجه‌كان كه‌ هه‌مان هۆكاري ده‌سپێكي شه‌ڕه‌كه‌ بوون، خۆ له‌ چه‌ندين هۆكار‌دا دبينێته‌وه‌ كه‌ هيچ كام له‌و دوو ده‌وڵه‌ته‌ له‌ كۆتايي شه‌ڕدا نه‌يانتواني ئه‌و ئامانجانه‌ي خۆيان بپێكن و يا ته‌نانه‌ت لێيان نزيك ببنه‌وه‌. ئه‌و هۆكارانه‌ ده‌توانن به‌ شێوه‌ي خواره‌وه‌ و به‌ كورتي ده‌ست‌نيشانيان بكه‌ين:
– شه‌ڕي ئێران و عێراق ته‌نيا كێشه‌ي خاك نه‌بوو، به‌ڵكو زياتر خۆسه‌پاندني هێز بوو له‌ ناوچه‌كه‌دا و له‌ هه‌مان كات‌دا په‌ره‌پێداني بير و باوڕ و ئه‌نديشه‌ي لايه‌نه‌كان بوو به‌ سه‌ر يه‌كتري‌دا.
– سه‌دام حوسێن و خومه‌يني وه‌ك رێبه‌راني عێراق و ئێران هه‌تا سنووري يه‌كتر فه‌وتاندن وهه‌ڵايساني شه‌ڕ يه‌كتريان ناخۆش ده‌ويست.
– كۆماري ئيسلامي تازه‌دامه‌زراوي دواي رووخاني نيزامي پاشايه‌تي به‌ رێبه‌ري خومه‌يني درووشمي هه‌نارده‌‌كردني شۆڕشي ئيسلامي بۆ ده‌ره‌وه‌ي سنووره‌كاني ئێراني هه‌ڵگرتبوو و ته‌نانه‌ت له‌ نێوه‌رۆكي قانووني بنه‌ره‌تيي ئێرانيش‌دا چەسپاندبووي.
– سه‌راني حيزبي به‌عس و شه‌خسي سه‌دام حوسێن كاتێك ده‌سه‌ڵاتي عێراقيان به‌ده‌سته‌وه‌ گرت ئاره‌زوو و بيرۆكه‌ي ئه‌وه‌يان هه‌بوو كه‌ رێبه‌ري جيهاني عه‌ره‌ب به‌ده‌سته‌وه‌ بگرن.
– سه‌دام حوسێن پێي وابوو كه‌ له‌ رێكه‌وتننامه‌ي “الجزاير‌”دا، غه‌در له‌ عێراق كراوه‌ و ده‌بێ ئه‌و غه‌دره‌ نه‌مێني و مافي عێراق بێته‌وه‌ ‌سه‌ر جێ خۆي، هه‌ر بۆيه‌ له‌به‌ر چاوي راگه‌يه‌نه‌ گشتي‌يه‌كان‌دا رێككه‌وتننامه‌ي “الجزاير”ي دڕاند و گوتي: له‌وه‌ به‌ دواوه‌ عێراق پابه‌ندي ئه‌و رێككه‌وتنامه‌يه‌ نابێ.
– خومه‌يني له‌ دوو نوتقي خۆي له‌ 19 و 28ي خاكه‌لێوه‌ي 1359 له‌ دوو بۆنه‌ي جياواز‌دا هێرش ده‌كاته‌ سه‌ر سه‌دام حوسێن و به‌ پياوي ئه‌مريكاي داده‌نێ و له‌ كردار و رەفتاردا به‌ مه‌غوولي ده‌شوبهێنێ و خه‌ڵكي عێراق و سپاي ئه‌و وڵاته‌ هان ده‌دا كه‌ به‌ دژي رێژيمي به‌عس راپه‌ڕن و كوديتا به‌دژي سه‌دام حوسێن بكەن.
هه‌موو ئه‌وانه‌و ده‌يان ره‌فتاري ديكه‌ له‌ لايه‌ن هه‌ردوو ده‌سه‌لاته‌وه‌(تاران و به‌غداد) بوونه‌ هۆكاري سه‌ره‌كيي هه‌ڵايساني شه‌ڕێك كه‌ ماوه‌ي 8 ساڵ درێژه‌ي كێشا و خوێني هه‌زاران لاوي هه‌ردوو وڵات به‌بێ سوود و قازانج و ته‌نيا له‌به‌ر هه‌وا‌و‌هه‌وه‌سي چه‌ند كه‌سێك له‌ هه‌ر دوو لا رژايه‌ سه‌ر زه‌وي و دنيايه‌ك ماڵوێراني و كاولكاري بۆ گه‌لاني ئێران و عێراق له‌ دواي خۆي به‌جێ‌هێشت.
به‌ پێ ئامارێك كه‌ “ايرانا” له‌ ساڵي 1393 بڵاوي كردۆته‌وه‌ باس له‌ راده‌ي به‌شداريي هێزه‌كانيان و كوژراو و بريندار و نقوستان و بەديلگيراوي ئێران ده‌كا له‌ ماوه‌ي 8 ساڵ‌دا؛ “ايرانا” له‌ راپورته‌كه‌دا ده‌ڵێ: 217 هه‌زار ئه‌رته‌شي و دوو ميليۆن و 130 هه‌زار به‌سيجي و 200 هه‌زار سپا و شاره‌باني و ژاندارمري به‌شداريي شه‌ڕيان كردوه‌ له‌و راده‌يه‌ 190 هه‌زار كه‌س له‌ هێزه‌كاني ئێران كوژراون و 673 هه‌زار كه‌س نوقستان و 42 هه‌زار كه‌س لە لايه‌ن عێراقەوە بە ديل گيراون و به‌ پێي هه‌ڵسه‌نگاندني كارناساني رێكخراوي نه‌ته‌وه‌‌يه‌كگرتووه‌كان زيان و زه‌ره‌ري ماددي ئێران به‌ 97 ميليارد دوڵار خەمڵێندراوه‌، كه‌ ئه‌و ئامارانه‌ له‌ هێندێك له‌ راگه‌يه‌نه‌كاني ديكه‌ راده‌ي كوژراو و بريندار زۆر له‌وه‌ زياتر باس ده‌كه‌ن كه‌ ئه‌وه‌ زۆر له‌ مه‌سه‌له‌كه‌ ناگۆڕێ چونكە ده‌سه‌ڵاتداراني ئێران به‌ستێني شه‌ڕه‌كه‌يان خۆش كرد ودرێژيان پێدا ته‌نيا به‌ مه‌به‌ستي مانه‌وه‌ي ده‌سه‌ڵاتي خويان كه‌ ئاسه‌واري ئه‌و شه‌ڕه‌ ئێستاش به‌ جه‌سته‌ي برينداري ئێرانەوە دياره‌ و ئێستاش خه‌ڵكي بێ تاواني ئه‌و وڵاته‌ باجه‌كه‌ي ده‌ده‌ن.
شه‌ڕي 8 ساڵه‌ي ئێران- عێراق ئه‌گه‌ر بۆ گه‌لاني ئێران بوو به‌ مايه‌ي ماڵوێراني و ئاواره‌يي و چێشتني تامي گازي شيميايي و نوقستاني و هه‌ژاري و بێكاري، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ بۆ ده‌سه‌ڵاتداراني كۆماري ئيسلامي نيعمه‌تێكي گه‌وره‌ بوو چونكه‌ له‌ رێگه‌ي شه‌ڕ توانيان زۆر به‌ ئاساني لە نێوخۆ به‌سه‌ر دژبه‌راني خۆيان‌دا زاڵ بن و له‌ ژێر سێبه‌ري شه‌ڕدا سيستمي ويلايه‌تي فه‌قيه جێگير بكه‌ن و به‌ بيانووي شه‌ڕ سپاي پاسداران رۆژ‌به‌‌رۆژ به‌هێزتر بكه‌ن و له‌ رێگاي ئه‌و سپايه‌وه‌ ده‌سه‌ڵاتي خۆێان زياتر بسه‌پێنن و دەرگاي بازاري تداروكات و دابين كردني كه‌ره‌سه‌ي شه‌ڕيان، بۆ فه‌رمانده‌راني سپاي پاسداران و ده‌سه‌ڵاتداراني كۆماري ئيسلامي ئاوه‌ڵا كرد كه‌ ببنه‌ ميلياردێر و خاوه‌ن سه‌رمايه‌ي نجومي. شه‌ڕي 8 ساڵه‌ي ئێران-عێراق رێگاي بۆ سپاي پاسداران خۆش كرد له‌ هێزێكي نيزامي‌يه‌وه‌ ببێته‌ داموده‌زگايه‌كي ئابووري، كه‌ ده‌ست به‌ سه‌ر به‌شي زۆري ئابووريي ئێران‌دا بگرێ.
له‌ كۆتايي‌دا ده‌توانين بڵين راسته‌ ماوه‌ي 28 ساڵه‌ شه‌ڕي ئێران – عێراق راوه‌ستاوه‌ به‌ڵام كۆمه‌ڵگاي ئێران ئێستاش به‌ ده‌ست ئاسه‌واره‌كاني ئه‌و شه‌ڕه‌وه‌ ده‌ناڵێنێ. سه‌رده‌شت به‌ هه‌زاران برينداري شيميايي كه‌ نيازيان به‌ ئاگا لێ‌بوون و تيمار‌كردن هه‌يه‌، خوره‌مشار بەدەست وێراني و كاولكاري سەردەمي شەڕدا دەناڵێني، له‌ سه‌رانسه‌ري ئێران به‌ هه‌زاران بريندار و نوقستاني شه‌ر پێويستيان به‌ ده‌رمان و په‌ره‌ستاري هه‌يه‌، به‌ هه‌زاران كه‌س كه‌ له‌ مه‌يداني شه‌ڕدا به‌شداريان كردوه‌ و تووشي نه‌خۆشي روحي بوون و پێويستيان به‌ دوكتور و ده‌رمان و دابين كردني سه‌ره‌تايي‌ترين كه‌ره‌سه‌ي ژيان هه‌يه‌ كه‌ به‌ هۆي كه‌مته‌رخه‌ميي كاربه‌ده‌ستاني كۆماري ئيسلامي و به‌فيڕۆداني ساماني ئێران بۆ قه‌يران‌خۆڵقاندن له‌ ناوچه‌كه‌دا، نه‌توانراوه‌ بە هيچ كام لەوانە رابگەن و چارەسەريان بۆ بدۆزنەوە و هەتا رادەيك ئاسه‌واري شه‌ڕيان لە سەر لابچێ و بە دۆخه‌ نالەبارە ئابووري و سياسي و ئەمنييەتي‌يه‌ي كە دەسەڵاتداراني كۆماري ئيسلامي خولقێنەرين، ده‌توانين بڵێين له‌ كۆمه‌ڵگاي ئێران‌دا شه‌ڕ هه‌ر به‌رده‌وامه‌ و گه‌لاني ئێران ده‌سته‌چيله‌ي ئه‌و شه‌ڕه‌ن و ده‌سه‌ڵاتداران له‌به‌ر سێبه‌ري ئه‌و شه‌ڕه‌دا زياتر هەوڵ ده‌ده‌ن بۆ ئەوەي جێ پێي خۆيان قايمتر بكه‌ن.



برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:
+ نوشته شده: ۳ ارديبهشت ۱۳۹۹ساعت: ۰۱:۱۰:۳۴ توسط: مينيس وبلاگي در زمينه علمي آموزشي و مطالب سرگرمي از قبيل بيوگرافي داستان و حكايت و مطالب خواندني جالب ميباشد. موضوع:

دكتۆر گەناوي: نابێت كورد ببێتەوە قورباني خەلافەت و ويلايەت

دكتۆر گەناوي: نابێت كورد ببێتەوە قورباني خەلافەت و ويلايەت

ڕۆژنيوز – ناوەندي هەواڵەكان   لە شيكردنەوەيەكدا لەسەر دۆخي ئەمڕۆي ڕۆژهەڵاتي ناوەراست و دەستێوەردادانەكاني وڵاتاني ديكە تێيدا، نوسەرو چاودێري سياسي دكتۆر محمرد گەناوي دەڵێت: ئەگەر ئەم سستەم و حوكمڕانيەي هەرێمي كوردستان زوو گۆڕاني  ريشەيي بەسەرا نەيەت،  ئەوا كورد ئەبێتەوە قورباني شەڕي  نێوان خەلافەت و ويلايەت.

 

  دكتۆر محمەد گەناوي نوسيويەتي:"دواي هەڵوەشانەوەي يەكێتي سۆڤيەت، كۆتايي بەجەنگي ئايدۆلۆژي هات، كە جيهاني كردبوو بە دوو بەرەو دوو بلۆكي دژبەيەك، بەكۆتايي هاتني جەنگي ئايدۆلۆژي، وڵاتان و ميللەتان گەڕانەوە سەر جەنگي سروشتي، كە بريتيە لەجەنگ بۆ بەرژەوەندي ميللي و نيشتماني خۆيان ئيتر لەبري هاوپەيماني ئايدۆلۆژي، هاوپەيماني بەرژەوەندي ئابوري، شارستاني، ئايني ،نەژادي، بوونە پێوەري پەيوەندي هاوپەيمانيان".

 

  گەناوي دەڵێت:"لەگەڵ ڕوخاني سەدام و قەزافي و لاوازبوني سوريا، بۆشايي هێز لەناوچەكە درووستبوو، كە هەموو لايەك هەوڵ دەدەن ئەم بۆشاييە پڕبكەنەوە، لە ڕۆژهەڵاتي ناوەڕاست بەهۆي لاوازي و كەنەفت بووني وڵاتاني عەرەبي، هەريەكە لە توركيا بە پاشخاني خەلافەتي سوننەي ئيسلامي و خەوني ژيانەوەي دەوراني عوسماني، ئێران بە پاشخاني شۆڕشي ئيسلامي و هيواي دروستبووني ويلايەتي فقيە لەسەربنەماي مەزهەبي شيعي، هەروەها ئيسرائل و ڕۆژئاواش بەپاڵنەري ڕاگرتني هاوسەنگي هێزو ئاسايش و پاراستني هێڵەكاني وزە، بەگەرمي لەپێشبڕكێدان و چالاكانە كار ئەكەن بۆ دروستكردني پايەكاني خۆيان لە سوريادا".

 

  هەر لەو ڕووە وەها درێژەي پێدەدات:"يەكەم خاڵي نەبەردي يەكلابونەوەي زۆرانبازي هێزي توركي و ئێراني و ئيسرائلي لەگەڵ ڕۆژئاواييەكان ئێستا لەسوريا و عێراقە، هەرچي ئێرانە بەهێزو بازووي ئابوري نەوت و گروپە شيعەكان و تواناي سەربازي و هەواڵگري لەحاڵي بەرگري دايە لە سوريا و لوبنان و عێراق، لە يەمەن لە حاڵي هێرشدايه، ئێران بۆ بەهێزكردني بەرەي سوريا و عێراق راستەوخۆ لەدەرەوەي سنورەكاني خۆي لەجەنگدايە لەگەڵ توركياي سونني، بەڵام لەگەڵ ئيسرائل و ڕۆژئاوا لە ڕێكەوتندايە، چونكە لە هەندێك شوێن بەرژەوەنديان يەكە، وەك لە عێراق، بەڵام لەيەمەن و لوبنان بەپێچەوانەوە، هەرچي توركياي عەلەم داري دنياي سوننەو خەلافەتە، پشتيواني قوڵي ستراتيژي گەورەي دنياي سوننەي هەيە، توركيا هەموو تواناي خۆي بەكاردەهێنێ بۆئەوەي بەشۆڕشي ئيسلامي دنياي سوننە بتوانێ شكۆي خەلافەتي عوسماني ئيسلامي بۆخۆي بگێڕێتەوە، كە ئەمساڵ دەبێتە ٩٠ ساڵەي نەماني خەلافەتي ئيسلامي سوننەي عوسماني".

 

  دكتۆر گەناوي لەسەر ئەم باسە شيكردنەوەي زياتر دەكات و دەنوسێت:"توركيا بەهۆي ئەندامبوني لە ناتۆ ناتوانێت وەك ئێران لە بريارداندا سەربەخۆ بێت، بەڵام هيچ گوماني تيانيە كەبووني گروپە سونيەكان لەوڵاتاني ئيسلامي بۆ توركيا هيوايەكي زێڕينە و دەستابەرداري نابێت، چونكە توركيا تەنها لە ڕێگەي گروپە سوننە ئيسلاميەكانەوە ئەتوانێ نفوزي خۆي فراوان بكات و خەونەكاني بێنێتەدي، بۆيە لە راستيدا گروپە ئيسلاميەكان لە جيهاني سوننەي ئيسلاميدا تەنها گروپێكن كە توركيا متمانەيان پێ بكات، ئەوانيش زەخيرەي ستراتيجي توركيان، توركياش لەپێناو ئەم گروپانەدا ئامادەيە هەموو ئەم دەوڵەت و تاقمانە بكاتە قورباني كە لە وڵاتاني ئيسلامي دەسەڵاتدارن، بەڵام بۆ توركيا جێگاي متمانە ني".

 

  لەدرێژەتي وتارە شيكاريەكەيدا بۆ دۆخي سوريا و ڕۆژهەڵاتي ناوەڕاست، گەناوي ئاماژە بەوەدەكات:"ئيسرائيل وەك تەنها وڵاتێك بەفەرهەنگ و بەهاي ڕۆژئاواييەوە لەناوچەكەدا ڕاستەوخۆ لەگەڵ هەردوو هێزي خەلافەتي توركيا و ويلايەتي فقهي ئێرانيدا لە ڕووبەرووبونەوەدايە، بەڵام لەكاتي ئێستادا هەم هێزي خەلافەت و هەم هێزي ويلايەت، هەروەها ئيسرائيليش لەگەڵ هەردووكيان لەقۆناغي پەيوەندي تاكتيكي دان، چونكە هيچيان بۆ يەكتر جێگاي متمانە نين".

 

  هەروەها ئەوە دەڵێت:"ئەوەي گرنگە تا ئێستا روسياو چين وەك دوو هێزي گەورەي جيهاني زياتر ڕۆڵي سەيركەري هەستيار ئەبينن، ئەشێت لەهەر گۆڕانكاريەكي چاوەڕواننەكراو ئەوانيش بە گەرمي بۆ بەرژەوەندي خۆيان بێنە ناو هاوكێشەي هێزو بەرژەوەنديەكانەوە بەدژايەتي خەلافەت و ويلايەت يان پشتگيري يەكێكيان دژي ئەمي تر، ئەوەي جێگەي باس و لێكۆڵينەوەو شرۆڤە بێت ڕۆڵي گەلي كوردە لە نێوان خەلافەت و ويلايەتدا، ئايا كورد هەمان رۆڵي كۆن ئەبينێتەوە كە لەسەدەي سازدە دا بينيويەتي، واتە دابەش بوون بە سەر هەردوو هێزي خەلافەت و ويلايەتدا".

 

  لەسەر باشوري كوردستان و كورد گەناوي وەها درێژە بە نوسينەكەي دەدات:"تائێستا گەلي كورد بەتايبەت ئەوەي پێي ئەڵێن دەسەڵات و حكومەت لە باشوري كوردستان بەهۆي هەژاري فكري و قاتي بوون لەهەموو عەقڵێكي دروست، نەيان توانيوە ناسنامە بۆ دەسەڵات و حكومەت دروستبكەن، بۆيە بۆ هيچ كام لەهێزەكان وەكو لايەني خاوەن فكرو ئايدياو سياسەت و ئامانج سەير ناكرێت، بەڵكو وەكو ڕاگوزەرێكي بازرگاني قاچاخ سەيري هەرێم و حكومەتي هەرێم دەكرێت، كە بە گوێرەي بەرژەوەنديان مامەڵەي لەگەڵدا ئەكەن بەڵگەش بۆ ئەمە ئەمەيە: لەعێراق تەنها كورد دژي داعش ئەجەنگێ و قورباني ئەدا وەكو ميلەت، بەڵام هەموو مامەڵە سياسي و ئابوري و ستراتيجيەكان لەگەڵ بەغداو ئە نقە رە و تاراندا دەكرێت، هەر  وەك ئيستا دەبينين لە ئەمريكا كۆنفڕانس ئـەكرێت به بەشداري ٦٦ ولات و ٤٦ وەزيري  بەرگري بۆ بەرەنگابونەوه‌ي داعش، بەڵام كور بەشداري پێناكرێت، ئەمەش شكستێكە بۆ دەسەڵات و حكومەتي ميليشيايي گەندەڵ و بێباك بەرامبەر داهاتووي گەل و وڵات".  

دكتۆر محەمەد گەناوي بەمشێوەيە كۆتايي بەوتارەكەي هێناوە:" نەبووني بەرپرسياريەتي واي كردووە كە بەپێي جوگرافيا ميليشاي كوردي دەوري جاشايەتي ببينێت بۆ خەلافەتي عوسماني نوێ يان ويلايەتي فەقهي ئێراني، بۆيە ئەگەر ئەم سستەم و حوكمڕانيەي هەرێمي كوردستان هەرچي زوتر گۆڕاني  ريشەيي بەسەرا نەيەت، ئەوا كورد ئەبێتەوە قورباني شەڕي  نێوان خەلافەت و ويلايەت، كە هەردووكيان بۆ كورد يەك تێڕوانينيان هەيە، ئەوەش ئەمەيە كە كورد وەك مرتەزەقە-جاش، بەكاربێنن بۆ بەرژەوەندي خۆيان، وە وەك هەميشە كورد ببێتەوە قورباني جەنگێك كە خێري بۆ كورد نيە".



برچسب: ،
ادامه مطلب
امتیاز:
 
بازدید:
+ نوشته شده: ۳ ارديبهشت ۱۳۹۹ساعت: ۰۱:۱۰:۳۳ توسط: مينيس وبلاگي در زمينه علمي آموزشي و مطالب سرگرمي از قبيل بيوگرافي داستان و حكايت و مطالب خواندني جالب ميباشد. موضوع: